Ngành gỗ lo ngại trước rủi ro thuế quan cao từ Mỹ

Sau nhôm và thép, ngành gỗ Việt Nam đứng trước nguy cơ bị Mỹ áp thuế nhập khẩu cao, khi nước này dự kiến bổ sung gỗ và các sản phẩm lâm nghiệp vào danh sách chịu thuế từ đầu tháng 4 tới.

Sau nhôm và thép, ngành gỗ Việt Nam đối mặt với nguy cơ Mỹ áp thuế nhập khẩu 25%, đẩy doanh nghiệp vào thế khó khi thị trường này chiếm hơn 55% tổng kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam.

Mỹ cân nhắc áp thuế cao với sản phẩm gỗ Việt

Trao đổi với KTSG Online, nhiều doanh nghiệp ngành gỗ bày tỏ lo lắng trước thông tin Mỹ có thể áp thuế nhập khẩu lên tới 25% đối với gỗ và các sản phẩm lâm nghiệp. Trước đó, họ vẫn lạc quan rằng ngành này sẽ không bị ảnh hưởng, bởi Mỹ gần như không có ngành sản xuất nội địa cạnh tranh trực tiếp. Tuy nhiên, theo thông tin mới nhất từ Thương vụ Việt Nam tại Mỹ, nguy cơ áp thuế cao đối với đồ gỗ Việt Nam đang ở mức báo động.

Phát biểu trước báo giới ngày 19-2-2025, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang xem xét mở rộng thuế quan đối với gỗ xẻ (lumber) và các sản phẩm từ rừng (forest products - FP), với mức thuế dự kiến 25%, có hiệu lực từ ngày 2-4-2025. Động thái này tương tự chính sách thuế với ô tô, dược phẩm và chất bán dẫn mà Mỹ đang triển khai.

Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC), danh mục sản phẩm FP bao gồm nhiều mặt hàng thuộc nhóm HS 44 (gỗ), HS 45 (mây tre), HS 46-47 (bột giấy), HS 48-49 (giấy, sản phẩm in). Năm 2024, Mỹ nhập khẩu khoảng 2 tỉ USD các mặt hàng này, tăng 23% so với năm 2023, đưa Việt Nam vào nhóm 5 nước xuất khẩu chính sang Mỹ.

Với riêng Việt Nam, gỗ thuộc mã HS 44 luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu sản phẩm từ rừng sang Mỹ. Thống kê của USITC cho thấy, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng 995 triệu USD, chiếm gần 50% tổng giá trị xuất khẩu sản phẩm từ rừng sang thị trường Mỹ.

Việc Mỹ áp thuế nhập khẩu 25% có thể khiến doanh nghiệp Việt mất lợi thế cạnh tranh và đối mặt với sụt giảm lợi nhuận nếu chính sách này áp dụng trên diện rộng.

Doanh nghiệp gỗ Việt Nam lo lắng

Mặc dù quyết định áp thuế vẫn đang trong quá trình xem xét, các doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ sang Mỹ đã bày tỏ quan ngại sâu sắc.

Hiện tại, mức thuế với sản phẩm đồ gỗ Việt Nam xuất sang Mỹ là 0%, trong khi Trung Quốc đang chịu mức thuế 25%. Nếu Việt Nam cũng bị áp mức thuế này, áp lực cạnh tranh sẽ gia tăng đáng kể. Ông Điền Quang Hiệp, Tổng giám đốc Công ty TNHH Minh Phát 2, cho biết:

"Nếu bị áp thuế 25%, đồ gỗ Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với Trung Quốc, ngay cả khi doanh nghiệp nước này đã bị Mỹ áp thuế bổ sung 10% gần đây."

Thực tế, sau khi Mỹ áp thuế 25% với đồ gỗ Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã chuyển hướng sang thị trường EU để né thuế. Điều này khiến doanh nghiệp Việt Nam gặp áp lực cạnh tranh lớn tại châu Âu. Ông Nguyễn Văn Sang, Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Hàng Việt (Viet Products), chia sẻ:

"Chúng tôi đã mất một số khách hàng ở EU vì không thể cạnh tranh với hàng Trung Quốc, và giờ nếu Mỹ cũng áp thuế cao thì tình hình sẽ càng khó khăn hơn."

Ứng phó ra sao?

Trước nguy cơ Mỹ áp thuế, Hiệp hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) đề xuất Chính phủ chủ động đàm phán giảm thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, nhằm giảm thiểu nguy cơ bị Mỹ áp dụng biện pháp trả đũa.

Theo HAWA, dù Việt Nam đã áp thuế suất ưu đãi 0% với gỗ tròn và gỗ xẻ từ Mỹ (HS 44), nhưng vẫn duy trì mức thuế 20-25% đối với đồ gỗ thành phẩm (HS 94), bao gồm nội thất văn phòng, nhà bếp, phòng ngủ và các loại tủ gỗ. Điều này có thể là lý do Mỹ cân nhắc áp thuế đáp trả.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp gỗ Việt Nam được khuyến cáo cần rà soát kỹ lưỡng chuỗi cung ứng, đảm bảo không vi phạm các quy định về xuất xứ, tránh nguy cơ bị điều tra và áp thuế bổ sung. Mỹ đặc biệt quan tâm đến vấn đề gian lận thương mại, nên các doanh nghiệp cần chứng minh rõ nguồn gốc sản phẩm là từ Việt Nam, không nhập hàng từ Trung Quốc để xuất khẩu sang Mỹ.

Việc đa dạng hóa thị trường cũng là chiến lược quan trọng giúp doanh nghiệp tránh phụ thuộc vào Mỹ. Ông Trần Quốc Mạnh nhận định:

"Doanh nghiệp Việt có lợi thế nhờ mối quan hệ quốc tế rộng mở, có thể nhanh chóng thay thế thị trường xuất khẩu và tận dụng các hiệp định thương mại tự do."

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần linh hoạt điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tối ưu hóa chi phí sản xuất, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kênh phân phối trực tuyến. Một số doanh nghiệp cũng đang xem xét quay lại khai thác thị trường nội địa để giảm thiểu tác động của chính sách thuế Mỹ.

Dù vẫn còn hy vọng Mỹ sẽ thay đổi quyết định, nhưng với tầm quan trọng của thị trường này, ngành gỗ Việt Nam cần chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với mọi kịch bản có thể xảy ra.