Nếu bỏ công chứng nhà đất, người mua mới là người cần lo nhất

Một đề xuất đang được bàn luận khá nhiều là có thể bỏ quy định bắt buộc công chứng khi mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Nghe qua thì đúng là sẽ giúp giảm bớt thủ tục, tiết kiệm thời gian, nhưng nếu nhìn ở góc độ người mua thì đây là vấn đề cần cân nhắc rất kỹ.

Theo phân tích của luật sư Công ty Luật Phúc Khánh Hưng, công chứng không chỉ là một thủ tục hành chính. Đây gần như là "lớp bảo vệ" đầu tiên giúp hạn chế rủi ro trước khi giao dịch được thực hiện.

Nếu bỏ công chứng nhà đất, người mua mới là người cần lo nhất

Thông thường, công chứng viên sẽ kiểm tra giấy tờ về quyền sử dụng đất, xác minh người bán có đúng là chủ sở hữu hay không, xem tài sản có đang tranh chấp, bị hạn chế giao dịch hay không, đồng thời đánh giá năng lực hành vi và sự tự nguyện của các bên khi ký hợp đồng. Chính bước này đã giúp phát hiện không ít trường hợp giấy tờ giả, giả mạo chủ đất hoặc các giao dịch có dấu hiệu bất thường.

Nếu bỏ công chứng mà để các bên tự ký kết với nhau, người mua sẽ phải tự chịu trách nhiệm gần như toàn bộ việc kiểm tra pháp lý. Đây là điều không hề dễ, đặc biệt với những người không có kiến thức chuyên môn.

Có 3 rủi ro lớn đáng lưu ý.

Đầu tiên là nguy cơ tranh chấp và lừa đảo sẽ tăng lên. Người mua có thể vô tình ký hợp đồng với người không có quyền bán, mua phải đất đang tranh chấp hoặc gặp các hợp đồng giả tạo núp bóng mua bán. Khi đó, giao dịch hoàn toàn có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.

Thứ hai là rủi ro tài chính thuộc về người mua. Trên thực tế, nếu hợp đồng bị hủy, nguyên tắc là hai bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Nhưng không ít trường hợp bên bán đã sử dụng hoặc tẩu tán số tiền nhận được. Người mua dù thắng kiện vẫn rất khó thu hồi tiền, trong khi quyền sử dụng đất cũng không còn.

Cuối cùng là áp lực đối với hệ thống tư pháp. Nếu thiếu khâu kiểm tra ban đầu, số lượng tranh chấp đất đai nhiều khả năng sẽ tăng lên, kéo theo các vụ kiện có thể kéo dài nhiều năm. Điều này không chỉ khiến người dân tốn thời gian, chi phí mà còn làm nguồn lực xã hội bị "chôn" trong các vụ việc chưa thể giải quyết.