Nestlé, Danone lao đao vì nghi vấn sữa nhiễm cereulide: Hồi chuông cảnh báo cho ngành sữa

Chỉ trong chưa đầy một tháng đầu năm 2026, thị trường sữa công thức thế giới liên tiếp rung chuyển khi hai tập đoàn thực phẩm hàng đầu là Nestlé và Danone cùng vướng vào các đợt thu hồi sản phẩm quy mô lớn do nghi nhiễm độc tố cereulide. Chuỗi sự kiện khiến cơ quan quản lý nhiều quốc gia phải phát đi cảnh báo khẩn, đồng thời đặt ngành sữa công thức dành cho trẻ em vào tình trạng báo động.

Danone thu hồi sữa Aptamil, Việt Nam khẩn trương rà soát

Ngày 23/1, Tập đoàn Danone thông báo tự nguyện thu hồi một lô sữa công thức Aptamil đang được lưu hành tại thị trường Anh sau khi phát hiện nguy cơ nhiễm độc tố cereulide – một chất độc nguy hiểm do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra.

Ngay sau đó, ngày 24/1, Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Vương quốc Anh (FSA) đã phát đi cảnh báo công khai trên website chính thức. Lô sản phẩm bị ảnh hưởng là Aptamil First Infant Formula, đóng gói 800g, có hạn sử dụng trước ngày 31/10.

Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland, các sản phẩm liên quan được sản xuất tại Ireland nhưng không phân phối trong nước, mà xuất khẩu sang nhiều quốc gia thuộc Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và một số thị trường quốc tế khác. Vụ việc cũng đã được báo cáo lên Ủy ban châu Âu để phối hợp giám sát.

Nguyên nhân ban đầu được xác định xuất phát từ nguyên liệu dầu ARA bị nhiễm cereulide, được sử dụng trong quá trình sản xuất sữa công thức và sữa công thức tiếp theo.

Trước thông tin trên, ngày 25/1, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế Việt Nam) đã có văn bản yêu cầu các Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm và Chi cục An toàn thực phẩm địa phương khẩn trương rà soát hồ sơ công bố sản phẩm sữa Aptamil do Danone sản xuất.

Cục An toàn thực phẩm cũng cho biết, theo dữ liệu quản lý từ năm 2018 đến nay, sản phẩm này chưa được cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố tại Việt Nam. Đồng thời, cơ quan chức năng yêu cầu nếu phát hiện sản phẩm lưu hành, doanh nghiệp phải thông báo ngừng sử dụng, tổ chức thu hồi và báo cáo đầy đủ số lượng nhập khẩu, tiêu thụ, tồn kho.

Song song đó, Bộ Y tế cũng đề nghị Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp với các sàn thương mại điện tử yêu cầu ngừng kinh doanh, gỡ bỏ thông tin liên quan đến các lô sản phẩm bị cảnh báo.

Nestlé và chiến dịch thu hồi lớn nhất lịch sử

Trước vụ việc của Danone khoảng hai tuần, Nestlé – tập đoàn thực phẩm lớn nhất thế giới – cũng đã triển khai chiến dịch thu hồi sữa công thức quy mô toàn cầu vì nghi vấn nhiễm cereulide.

Đợt thu hồi bắt đầu từ cuối tháng 12/2025 với một số dòng sữa như SMA, BEBA và NAN tại châu Âu, sau đó nhanh chóng mở rộng sang hàng chục thị trường khác.

Ngày 7/1, Cục An toàn thực phẩm Việt Nam yêu cầu Nestlé Việt Nam rà soát việc đăng ký, tự công bố sản phẩm sữa bột dành cho trẻ sơ sinh mang nhãn hiệu Beba và Alfamino, đồng thời báo cáo tình hình nhập khẩu, tiêu thụ và tồn kho.

Đến ngày 8/1, Nestlé Việt Nam thông báo tự nguyện thu hồi phòng ngừa 17 lô sữa công thức NAN. Người tiêu dùng được khuyến cáo kiểm tra kỹ số lô và hạn sử dụng in dưới đáy lon.

Nestlé cho biết, nghi vấn nhiễm độc xuất phát từ nguồn nguyên liệu dầu axit arachidonic (ARA) do nhà cung cấp bên ngoài cung ứng. Tập đoàn khẳng định chưa ghi nhận trường hợp nào ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em liên quan đến các lô sản phẩm bị thu hồi.

Độc tố cereulide nguy hiểm như thế nào?

Theo TS.BSCK2 Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM), cereulide là một độc tố gây nôn cực kỳ bền nhiệt, do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra.

Loại vi khuẩn này tồn tại phổ biến trong môi trường tự nhiên và có khả năng chịu được nhiệt độ cao, kể cả trong quá trình nấu chín, cấp đông hay chiếu tia cực tím. Đáng chú ý, cereulide không bị phá hủy khi đun sôi, không bị acid dạ dày hay enzym tiêu hóa phân hủy.

Khi xâm nhập vào cơ thể, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, độc tố này có thể gây buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, mất nước; trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đến gan, tụy và hệ thần kinh.

Với người lớn khỏe mạnh, triệu chứng thường nhẹ và tự hồi phục sau 24 giờ, nhưng với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch, nguy cơ biến chứng cao hơn nhiều.

Khuyến cáo cho phụ huynh

Các chuyên gia khuyến cáo, khi sữa đã pha nhưng chưa sử dụng ngay, cần làm nguội nhanh và bảo quản trong tủ lạnh dưới 4 độ C, không để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài. Việc hâm nóng lại không thể phá hủy cereulide nếu độc tố đã hình thành.

Khi có thông báo thu hồi hoặc nghi ngờ sản phẩm kém chất lượng, phụ huynh cần ngừng sử dụng ngay, lưu lại thông tin lô hàng và theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ.

“Phụ huynh không nên quá hoang mang, nhưng cũng không được chủ quan. Việc lựa chọn sản phẩm từ nguồn uy tín và tuân thủ đúng quy trình bảo quản là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe trẻ em”, bác sĩ Hậu nhấn mạnh.