Nền kinh tế toàn cầu "ngạt thở" vì 500 triệu thùng dầu bị thổi bay

Gần 50 ngày xung đột Mỹ - Iran đã thổi bay 500 triệu thùng dầu khỏi thị trường, tương đương khoản thiệt hại trực tiếp 50 tỷ USD. Không chỉ là một cuộc khủng hoảng cục bộ, chiến sự này đang tạo ra một "hố đen" nguồn cung khổng lồ, đẩy tồn kho toàn cầu xuống mức báo động và để lại hệ lụy kinh tế kéo dài nhiều năm.

Khi "yết hầu" Hormuz bị bóp nghẹt, thế giới không chỉ mất đi nguồn nhiên liệu mà còn đối mặt với một trật tự năng lượng bị xé nát, cần ít nhất 2 năm để phục hồi.

Nền kinh tế toàn cầu "ngạt thở" vì 500 triệu thùng dầu bị thổi bay

Chưa đầy hai tháng kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát, thị trường dầu mỏ toàn cầu đã mất hơn 500 triệu thùng dầu. Với giá trung bình quanh 100 USD/thùng, phần thiếu hụt này tương đương khoảng 50 tỷ USD.

Đây được xem là một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Lượng dầu bị gián đoạn tương đương gần một tháng tiêu thụ của Mỹ, hoặc hơn một tháng nhu cầu của châu Âu — đủ để tạo ra khoảng trống đáng kể trên thị trường.

Tác động lan rộng ngay lập tức. Các quốc gia vùng Vịnh giảm mạnh sản lượng và xuất khẩu, đặc biệt là nhiên liệu hàng không. Chuỗi cung ứng vận tải và logistics chịu áp lực khi nguồn nhiên liệu bị siết lại trong thời gian ngắn.

Tồn kho dầu toàn cầu vì thế lao dốc. Nhiều quốc gia buộc phải sử dụng dự trữ để bù đắp thiếu hụt, trong khi khả năng phục hồi nguồn cung lại không thể diễn ra nhanh. Một số mỏ dầu cần vài tháng để hoạt động trở lại, còn hạ tầng năng lượng bị phá hủy có thể mất nhiều năm để khôi phục.

Rủi ro lớn nhất nằm ở các tuyến vận chuyển chiến lược. Nếu các điểm nghẽn như eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, nguồn cung sẽ còn căng thẳng hơn, kéo giá năng lượng duy trì ở mức cao.

Hệ quả đang lan sang nền kinh tế. Giá nhiên liệu tăng khiến chi phí vận tải và sản xuất đội lên, tạo áp lực lên lạm phát. Tại Mỹ, giá xăng vẫn ở mức cao và chưa có dấu hiệu giảm nhanh, phản ánh tác động kéo dài của khủng hoảng.

Các tổ chức quốc tế ước tính thị trường có thể mất khoảng hai năm để phục hồi về trạng thái trước xung đột. Điều đó đồng nghĩa với việc giá năng lượng cao không còn là hiện tượng nhất thời, mà có thể trở thành mặt bằng mới.

Ở chiều ngược lại, kinh tế Iran chịu thiệt hại nặng nề. Hạ tầng bị tàn phá, hoạt động sản xuất đình trệ, triển vọng phục hồi sau chiến sự đối mặt nhiều bất định.

Nhìn tổng thể, cú sốc lần này không chỉ làm thiếu hụt dầu, mà còn phơi bày điểm yếu của hệ thống năng lượng toàn cầu — nơi chỉ một gián đoạn lớn cũng đủ kéo theo chuỗi phản ứng dây chuyền.