MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Mỹ - Venezuela: Từ "tuần trăng mật" dầu mỏ đến ván cờ địa chính trị không lối thoát

Ở bài viết trước nhiều anh chị có hỏi chi tiết câu chuyện giữ Mỹ và Venezuela tại sao lại xảy ra mâu thuẫn lớn như vậy nên ở bài này, mình tiếp tục chia sẻ thêm những thông tin mình góp nhặt được về nguyên nhân mối thù địch này.

Nếu nhìn vào bản đồ thế giới, Venezuela nằm ngay "sân sau" của Mỹ. Nếu nhìn vào địa chất, họ sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới. Lẽ ra, họ phải là đối tác chiến lược không thể tách rời của nhau. Nhưng lịch sử lại chọn một ngã rẽ khác: Từ đồng minh thân cận trở thành kẻ thù không đội trời chung.

Câu chuyện giữa Washington và Caracas không chỉ là mâu thuẫn chính trị. Đó là một biên niên sử về Dầu mỏ, Quyền lực, và sự tàn khốc của các toan tính Địa chính trị.

Cùng mình "mổ xẻ" toàn cảnh mối quan hệ đầy duyên nợ này qua 5 hồi kịch tính với nguồn thông tin mà mình góp nhặt được, nên nếu có gì sai sót mọi người cmt phía dưới đóng góp để bài viết hoàn thiện hơn nhé.

🎬 HỒI 1: NHỮNG NGÀY ÊM ĐỀM (TRƯỚC 1999)

Trước khi thế kỷ 21 bắt đầu, mối quan hệ Mỹ - Venezuela có thể gói gọn trong hai từ: Thân thiết. Venezuela khi đó được xem là một nền dân chủ ổn định hiếm hoi ở Mỹ Latinh. Văn hóa Mỹ len lỏi vào từng ngõ ngách Caracas, từ bóng chày cho đến các thương hiệu tiêu dùng.

Mỹ khát năng lượng.

🎬 HỒI 2: CÚ "QUAY XE" CỦA HUGO CHÁVEZ (1999 - 2013)

Năm 1998, Hugo Chávez đắc cử, mang theo tư tưởng "Cách mạng Bolivar" và tham vọng thách thức trật tự thế giới do Mỹ dẫn dắt.

Tuy nhiên, giai đoạn này tồn tại một nghịch lý thú vị gọi là "Ngoại giao Dầu mỏ": Dù chửi nhau gay gắt trên mặt báo, nhưng Mỹ vẫn mua dầu của Venezuela và Venezuela vẫn vui vẻ nhận tiền của Mỹ. Ghét nhau về chính trị, nhưng không ai chê tiền.

🎬 HỒI 3: KHỦNG HOẢNG & LEO THANG (THỜI MADURO 2013 - 2018)

Sau khi Chávez qua đời, Nicolás Maduro lên nắm quyền đúng lúc giá dầu thế giới lao dốc không phanh (2014). Nền kinh tế Venezuela sụp đổ.

Siêu lạm phát khiến tiền Venezuela rẻ hơn giấy vệ sinh.

Hàng triệu người bắt đầu bỏ xứ ra đi.

Năm 2015, Tổng thống Obama ký sắc lệnh coi tình hình Venezuela là "mối đe dọa bất thường đối với an ninh quốc gia Mỹ". Đây là phát súng mở màn cho kỷ nguyên trừng phạt.

🎬 HỒI 4: "ÁP LỰC TỐI ĐA" THỜI TRUMP (2019 - 2020)

Đây là giai đoạn căng thẳng nhất lịch sử. Trump chơi bài ngửa với chiến lược "Maximum Pressure".

🎬 HỒI 5: SỰ THỰC DỤNG CỦA BIDEN & BIẾN SỐ UKRAINE (2021 - NAY)

Chính trị thế giới thay đổi chóng mặt khi Nga tấn công Ukraine (2022). Mỹ cấm vận dầu Nga và đột nhiên... họ nhớ ra Venezuela. Washington cần nguồn cung thay thế để kìm giá xăng dầu đang tăng phi mã.

Nhiều người hỏi: Tại sao Mỹ hùng mạnh như vậy không "xử lý" dứt điểm, hoặc tại sao không buông bỏ cấm vận cho xong? Câu trả lời nằm ở 3 tử huyệt:

1. Cái bẫy Địa chính trị (Geopolitics) Venezuela không còn là câu chuyện riêng của Mỹ Latinh. Nó đã trở thành bàn cờ của các cường quốc.

Nga bơm vũ khí, Trung Quốc bơm tiền cho vay.

Giữ Venezuela là cách để Nga/Trung Quốc cắm một "cái gai" ngay sát nách Mỹ. Mỹ không thể dùng quân sự vì rủi ro quá lớn, nhưng cũng không thể buông vì sợ mất ảnh hưởng ở sân sau.

2. Dầu mỏ: "Con tin" kinh tế Có một sự thật về kỹ thuật: Các nhà máy lọc dầu ở Bờ Vịnh nước Mỹ (Gulf Coast) được thiết kế đặc biệt để xử lý loại dầu thô siêu nặng (heavy crude) của Venezuela. Dầu đá phiến của Mỹ (nhẹ và ngọt) không thay thế hoàn toàn được.

Mỹ cần dầu Venezuela để vận hành nhà máy hiệu quả.

Venezuela cần tiền mặt (cash flow) của Mỹ vì các đối tác khác thường trừ nợ chứ không trả tiền tươi. Hai bên ghét nhau, nhưng cơ cấu kinh tế lại trói buộc họ vào nhau.

3. Vấn đề Di cư & Chính trị nội bộ Mỹ Hơn 7 triệu người Venezuela đã rời bỏ đất nước. Dòng người này tràn lên biên giới Mỹ - Mexico, tạo ra áp lực khủng khiếp cho chính quyền Biden (và sắp tới có thể là Trump). Mỹ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan:

Nếu cấm vận quá tay => Kinh tế Venezuela nát => Dân di cư sang Mỹ nhiều hơn. Nếu bỏ cấm vận => Chính quyền Maduro mạnh lên => Mỹ mất mặt và mất vị thế.

Câu chuyện Mỹ - Venezuela là minh chứng rõ nhất cho câu nói kinh điển của Palmerston: "Không có đồng minh vĩnh viễn, không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích quốc gia là vĩnh cửu." Và cùng chờ xem những diễn biến mới nhất sau khi bắt giữ tổng thống Venezuela thì Mỹ sẽ làm gì tiếp theo.