Mỹ và Iran chuẩn bị nối lại giao tranh?

Căng thẳng giữa Washington và Tehran đã chính thức bước vào một vòng xoáy nguy hiểm mới khi các nỗ lực ngoại giao liên tục vấp phải rào cản từ sự thiếu tin tưởng giữa hai phía.

Sau khi Iran chuyển dự thảo đề xuất mới thông qua trung gian Pakistan vào tối 30/4, hy vọng về một giải pháp hòa bình nhanh chóng bị dập tắt bởi tuyên bố không chấp thuận từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phản ứng trước động thái này, ông Mohammad Jafar Asadi, một sĩ quan cấp cao thuộc bộ chỉ huy trung ương quân đội Iran, đã đưa ra cảnh báo đanh thép rằng giao tranh giữa hai nước rất có thể sẽ tái diễn. Theo quan điểm của ông Asadi, những bằng chứng hiện tại cho thấy phía Mỹ không hề có cam kết thực chất đối với bất kỳ lời hứa hay thỏa thuận nào, điều này đẩy triển vọng đối thoại vào ngõ cụt. Đồng quan điểm về sự cứng rắn, Chánh án Tòa án tối cao Iran Gholamhossein Mohseni Ejei khẳng định dù Tehran chưa bao giờ né tránh đàm phán, nhưng quốc gia này tuyệt đối không chấp nhận các điều khoản hòa bình mang tính áp đặt từ phía Washington.

Sự bế tắc trên bàn đàm phán ngay lập tức được cụ thể hóa bằng các hành động quân sự và chuẩn bị tác chiến mạnh mẽ từ phía Mỹ. Washington đã phát đi tín hiệu răn đe rõ rệt khi phê duyệt các hợp đồng bán vũ khí khổng lồ cho các đồng minh chiến lược tại khu vực, bao gồm hệ thống tên lửa Patriot trị giá 4 tỷ USD cho Qatar và các vũ khí chính xác trị giá gần 1 tỷ USD cho Israel. Đáng lo ngại hơn, các nguồn tin quân sự tiết lộ rằng Mỹ đã xây dựng kế hoạch cho một đợt tấn công "ngắn và mạnh mẽ" nhắm trực tiếp vào các mục tiêu cơ sở hạ tầng của Iran. Những phương án tác chiến khác cũng đang được cân nhắc bao gồm việc triển khai lực lượng mặt đất để tiếp quản một phần eo biển Hormuz nhằm khai thông tuyến đường vận tải thương mại, hoặc sử dụng lực lượng đặc biệt để kiểm soát các kho dự trữ uranium làm giàu cao của Tehran.

Tuy nhiên, các kế hoạch quân sự đầy tham vọng của Nhà Trắng đang vấp phải những rào cản pháp lý và nhân đạo quốc tế nghiêm trọng. Giới chuyên gia luật quốc tế đã đưa ra những cảnh báo quan trọng, cho rằng việc tấn công vào các cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu theo đe dọa của ông Trump có thể cấu thành tội ác chiến tranh. Theo các chuyên gia, Công ước Geneva năm 1949 quy định rất nghiêm ngặt về việc cấm tấn công các địa điểm mang tính sống còn đối với đời sống thường dân. Trong bối cảnh các bên đều đang giữ những quân bài quân sự trong tay và từ chối nhượng bộ về mặt chính trị, Trung Đông đang đứng trước rủi ro của một cuộc giao tranh trực diện, nơi mà sai lầm trong tính toán của một bên có thể dẫn đến thảm họa cho an ninh năng lượng và ổn định toàn cầu.