Mỹ và Iran biến 2 đảo then chốt ở Hormuz thành chiến địa

Mỹ và Iran đang gia tăng đối đầu ở eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột kéo dài đến nay chưa có hồi kết. Những ngày gần đây, cả hai bên đều tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những hòn đảo nằm trên tuyến hàng hải chiến lược này.

Mỹ tiến hành nhiều cuộc tấn công vào đảo Qeshm

Trong vài tuần qua, quân đội Mỹ đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào đảo Qeshm, hòn đảo lớn nhất của Iran, nơi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng làm địa điểm triển khai máy bay không người lái (UAV) và tên lửa. Trong khi đó, hôm 10/11, truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tehran đã tấn công đảo Didamar của Oman, một hòn đảo nhỏ có vai trò hỗ trợ hoạt động hàng hải qua khu vực này.

Diễn biến trên cho thấy, dù Tổng thống Donald Trump từng phát tín hiệu không có ý định nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn, cuộc cạnh tranh kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến hàng hải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thị trường toàn cầu – vẫn tiềm ẩn nguy cơ khiến xung đột leo thang.

Quân đội Mỹ hiện duy trì các hoạt động gần như hằng ngày từ tàu chiến và các căn cứ trên đất liền nhằm hỗ trợ tàu thương mại ra vào Vịnh Ba Tư. Những hoạt động này góp phần duy trì xuất khẩu dầu từ khu vực ở mức gần tương đương thời điểm trước khi xung đột bùng phát. Trong quá trình đó, Mỹ đã nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào đảo Qeshm và một số địa điểm khác gần eo biển Hormuz.

Các quan chức Mỹ và vùng Vịnh cho biết, mục tiêu của những cuộc tấn công này là ngăn Iran tập kích tàu thuyền qua eo biển, chứ không phải mở đường cho một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm kiểm soát hòn đảo. Qeshm là nơi đặt một cơ sở hải quân quan trọng của IRGC, cùng hệ thống đường hầm được lực lượng này sử dụng để cất giữ và chuẩn bị vũ khí.

Ông Chris Long, cựu sĩ quan hải quân Anh từng phục vụ tại vùng Vịnh, hiện làm việc cho công ty an ninh hàng hải Neptune P2P, cho biết: “Iran phóng tên lửa từ đó, đồng thời bố trí các trạm radar phòng không và các vị trí triển khai tên lửa đánh chặn”.

Các quan chức Mỹ đã giảm nhẹ mức độ của những cuộc tấn công nhằm vào đảo Qeshm, mô tả đây là các hoạt động nhỏ mang tính phòng vệ. Sau khi Wall Street Journal đưa tin về các cuộc tấn công, ông Trump cho biết quân đội Mỹ đã nhắm mục tiêu vào một cơ sở phòng không mà Iran xây dựng trong khoảng hai tháng.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn. Khi được hỏi về vấn đề này, ông Trump nói: “Tôi không muốn bàn về chuyện đó. Chúng tôi chỉ thực hiện các đợt tấn công nhỏ”.

Trong những ngày gần đây, truyền thông Iran liên tục đưa tin về các tiếng nổ xuất hiện gần như mỗi đêm trên đảo Qeshm. Tuy nhiên, các bản tin không xác định rõ liệu những tiếng nổ này xuất phát từ hoạt động phóng vũ khí của Iran hay các cuộc tấn công từ phía Mỹ.

Cuối tuần qua, nhiều tiếng nổ tiếp tục vang lên tại các khu vực trên đảo. Ông Ahmad Nafisi, Phó tỉnh trưởng tỉnh Hormozgan ở miền nam Iran, nói với hãng thông tấn nhà nước IRNA rằng các vụ nổ là hậu quả của một cuộc tấn công quân sự do Mỹ tiến hành. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) từ chối bình luận về thông tin này.

Iran tấn công đảo Didamar của Oman

Trong một diễn biến khác, truyền thông nhà nước Iran hôm 10/11 đưa tin quân đội nước này đã tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào đảo Didamar của Oman. Đây là một đảo đá nhỏ, không có người sinh sống, nằm gần lối ra vào Vịnh Ba Tư. Trên đảo có các thiết bị hỗ trợ hàng hải và một ngọn hải đăng do Anh xây dựng năm 1914.

Đài truyền hình nhà nước Iran tuyên bố các thiết bị hàng hải trên đảo “đang hỗ trợ hoạt động buôn lậu dầu”. Một quan chức thuộc lực lượng tuần duyên Oman xác nhận đã xảy ra một vụ nổ trên đảo nhưng không cung cấp thêm thông tin. Trung tâm An ninh Hàng hải Oman, cơ quan chịu trách nhiệm giám sát các sự cố an ninh trên vùng biển nước này, cũng từ chối bình luận.

Các diễn biến quân sự tại eo biển Hormuz xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Trump đang đứng trước những lựa chọn khó khăn về bước đi tiếp theo trong cuộc xung đột. Phó Tổng thống JD Vance cho rằng cuộc chiến với Iran là một trong những nguyên nhân khiến đảng Cộng hòa chịu tổn thất nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trong khi đó, theo Wall Street Journal, một số nhân vật trong chính quyền Mỹ, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đang thúc đẩy việc nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn.

Sau cuộc gặp với Thủ tướng Qatar hồi đầu tuần này, Tổng thống Trump cho biết các quốc gia vùng Vịnh muốn duy trì “nguyên trạng”, theo đó Iran tiếp tục bị phong tỏa, đồng thời Mỹ triển khai những biện pháp mới nhằm hạn chế hoạt động thương mại đường bộ của Tehran.

Ông Trump cũng tuyên bố: “Về mặt quân sự, cuộc xung đột tại Iran coi như đã chấm dứt”. Phát biểu này đã góp phần khiến giá dầu giảm.

Tuyên bố của nhà lãnh đạo Mỹ nhanh chóng vấp phải phản ứng từ ông Mohsen Rezaei, cựu chỉ huy IRGC, hiện giữ chức Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran.

“Cuộc chiến chống Iran đã tàn phá chính nước Mỹ”, ông Rezaei viết trên mạng xã hội X. Ông cho rằng Washington vẫn đang “hành động một cách tuyệt vọng”, đồng thời kêu gọi Mỹ chấm dứt xung đột và không tiếp tục đưa ra thông tin về những cuộc đàm phán mà Tehran cho là không tồn tại.

Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Tehran đã đề xuất kế hoạch kéo dài 2 ngày nhằm mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Iran yêu cầu Washington trước hết phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa và chấm dứt các hoạt động quân sự trên khắp Trung Đông, trong đó có chiến dịch của Israel tại miền nam Lebanon. Theo ông Baghaei, các điều kiện này cần được đáp ứng trước khi hai bên tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào.

“Mỹ cần đưa ra một quyết định thực sự, nếu họ đã hiểu đúng thông điệp từ chính người dân của mình”, ông Baghaei cho biết, ý nói đến kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tuần trước, trong đó đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội.

Ông Ali Vaez, chuyên gia về Iran kiêm Phó Giám đốc chương trình tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), nhận định các cuộc tấn công qua lại giữa hai bên cho thấy tình trạng đối đầu âm ỉ ở mức độ thấp, nhưng không đồng nghĩa với việc tình hình đã ổn định. “Xung đột có thể leo thang bất cứ lúc nào”, chuyên gia này cảnh báo.