Mỹ tung "đòn kép" điều tra thương mại với Việt Nam

Chỉ trong vòng 24 giờ, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã liên tiếp khởi xướng hai cuộc điều tra quy mô lớn nhắm vào Việt Nam theo Mục 301. Với các cáo buộc về dư thừa công suất hệ thống và vấn đề lao động, Washington đang phát đi tín hiệu cứng rắn về một kỷ nguyên bảo hộ mới. Trước tình thế cấp bách, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã lập tức kích hoạt phương án ứng phó, huy động các đối tác pháp lý quốc tế để bảo vệ lợi ích quốc gia trên bàn cân thương mại tỷ USD.

Giới chuyên gia cảnh báo một kịch bản áp thuế bổ sung từ 20-30% đang hiện hữu nếu các doanh nghiệp xuất khẩu không kịp thời đưa ra những phản biện sắc bén trước "tối hậu thư" tháng 4.

Mỹ tung "đòn kép" điều tra thương mại với Việt Nam

Chỉ trong vòng 24 giờ, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã liên tiếp khởi xướng hai cuộc điều tra theo Mục 301 đối với Việt Nam, xoay quanh hai vấn đề nhạy cảm: dư thừa công suất và lao động cưỡng bức. Động thái này cho thấy Washington đang gia tăng áp lực trên mặt trận thương mại.

Ở cuộc điều tra đầu tiên, phía Mỹ cho rằng tình trạng sản xuất vượt nhu cầu tại một số đối tác – trong đó có Việt Nam – góp phần làm trầm trọng thêm thâm hụt thương mại của nước này. Ngay sau đó, một cuộc điều tra thứ hai được mở rộng với quy mô lớn hơn, nhắm vào 60 quốc gia, liên quan đến việc thực thi các quy định chống lao động cưỡng bức.

Lập luận từ phía Mỹ tập trung vào việc cho rằng các quốc gia chưa kiểm soát chặt chuỗi cung ứng có thể tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng, làm méo mó giá cả và gây tổn hại cho doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn.

Theo quy trình, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã mở cổng tiếp nhận ý kiến từ các bên liên quan, với hạn chót vào giữa tháng 4. Các phiên điều trần dự kiến diễn ra từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, trước khi cơ quan này đưa ra kết luận và đề xuất biện pháp xử lý. Thời điểm hoàn tất điều tra có thể kéo dài đến năm 2027.

Trước diễn biến dồn dập, Bộ Công thương Việt Nam đã nhanh chóng phát đi thông báo về kế hoạch thuê tư vấn pháp lý quốc tế, nhằm hỗ trợ Chính phủ và doanh nghiệp ứng phó với hai vụ việc có tính chất phức tạp này.

Các chuyên gia nhận định, đây là bước đi tiếp theo của Mỹ sau giai đoạn áp dụng các biện pháp thuế tạm thời. Việc chuyển sang công cụ điều tra theo Mục 301 cho thấy Washington đang tìm kiếm cơ sở pháp lý vững chắc hơn để áp đặt các biện pháp thương mại dài hạn.

Ba kịch bản chính được đặt ra. Khả năng cao nhất là Mỹ áp thuế bổ sung ở mức 20–30%. Trong trường hợp áp lực nội tại gia tăng, chính sách có thể được điều chỉnh mềm hơn. Kịch bản còn lại là hai bên bước vào đàm phán, với thuế quan đóng vai trò như một công cụ gây sức ép.

Dù theo hướng nào, rủi ro với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam là rõ ràng. Các yêu cầu về minh bạch chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn lao động và tuân thủ pháp lý sẽ ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp phải chủ động thích ứng nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi.