Mỹ tung đòn "chưa từng có" với Iran

Mỹ công bố kế hoạch áp đặt các biện pháp cô lập kinh tế "chưa từng có" và duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran, đẩy căng thẳng tại điểm nóng eo biển Hormuz lên đỉnh điểm. Nguy cơ đứt gãy nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và vọt đỉnh giá cước vận tải biển đang tạo ra làn sóng biến động lớn đối với nhóm cổ phiếu năng lượng.

Tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ thế giới đứng trước rủi ro xung đột vũ lực khi thỏa thuận tạm thời hết hạn vào ngày 17/8/2026, kích hoạt tâm lý phòng thủ trên thị trường tài chính.

Bộ trưởng Tài chính Bessent công bố hôm 13/8 rằng Mỹ sẽ áp dụng các biện pháp cô lập kinh tế chưa từng có tiền lệ đối với Iran. Chiến lược này kết hợp hai yếu tố: cô lập kinh tế ở mức độ chưa từng thấy và phong tỏa hải quân liên tục tại eo biển Hormuz nhằm ngăn chặn hoạt động thương mại của Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định hải quân Mỹ sẽ duy trì phong tỏa này qua các luân chuyển tàu thường xuyên. Hiện tại, tàu sân bay USS George Washington được điều động thay thế USS Abraham Lincoln, vốn đã được triển khai hơn 250 ngày tại Trung Đông.

Các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đang rơi vào bế tắc với thời hạn 17/8 để ký kết thỏa thuận cuối cùng. Bản ghi nhớ tạm thời được ký kết tháng 6 kêu gọi chấm dứt hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, nhưng Tổng thống Trump tuyên bố vào ngày 8/7 rằng thỏa thuận đã kết thúc. Quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là điểm bất đồng lớn: Trump khẳng định Mỹ nắm quyền kiểm soát hoàn toàn, trong khi Iran tuyên bố eo biển nằm dưới sự quản lý của Tehran.

Các nhà phân tích an ninh cảnh báo Iran có thể tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm phá vỡ các lệnh trừng phạt kinh tế ngày càng gia tăng. Chuyên gia Behnam Ben Taleblu nhận định rằng nếu Mỹ tiếp tục áp dụng áp lực kinh tế, Tehran có thể sử dụng áp lực từ vũ khí để thoát khỏi vòng kiềm chế. Ông Taleblu dự báo sẽ có thêm các cuộc tấn công vào tàu thuyền và có thể là các cơ sở hạ tầng của Mỹ và các nước Arab tại Vịnh Ba Tư. Nguồn thu dầu mỏ giảm kết hợp phong tỏa hải cảng có thể thúc đẩy Iran mở rộng danh sách mục tiêu.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy huyết mạch cho thương mại năng lượng toàn cầu. Bất kỳ xung đột quân sự nào cũng có thể gây rủi ro cho vận chuyển hàng hóa qua khu vực. Các công ty vận tải biển, dầu khí và năng lượng sẽ chịu tác động trực tiếp từ bất ổn địa chính trị. Gần đây, hai tàu của Công ty Dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) bị tấn công khi di chuyển qua eo biển Hormuz, cho thấy rủi ro tiềm ẩn cho hoạt động thương mại.