Mỹ tính lập liên minh quốc tế bảo vệ eo Hormuz, Iran cảnh báo đáp trả mạnh mẽ

Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi Mỹ đang thúc đẩy thành lập một liên minh hàng hải quốc tế mới nhằm khôi phục hoạt động vận tải qua Strait of Hormuz. Trong khi đó, Iran tuyên bố sẽ không chấp nhận bất kỳ nỗ lực phong tỏa nào và cảnh báo sẵn sàng đáp trả nếu bị gây sức ép quân sự.

Mỹ đề xuất liên minh “Tự do Hàng hải”

Theo các nguồn tin quốc tế, Bộ Ngoại giao Mỹ đã gửi công hàm tới nhiều đại sứ quán và đồng minh, kêu gọi tham gia sáng kiến mang tên “Maritime Freedom Construct” – tạm dịch là Liên minh Tự do Hàng hải.

Liên minh này dự kiến do Washington dẫn dắt, với mục tiêu bảo vệ tuyến vận tải chiến lược qua eo Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu.

Theo kế hoạch, Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ đóng vai trò điều phối ngoại giao, trong khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cung cấp dữ liệu giám sát hàng hải theo thời gian thực. Các nước tham gia sẽ phối hợp chia sẻ thông tin tình báo, tăng cường hiện diện hải quân và thực thi các biện pháp trừng phạt nếu cần thiết.

Giới chức Mỹ cho rằng hành động tập thể là cần thiết để đảm bảo tự do hàng hải, bảo vệ chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và gây sức ép buộc Iran chấm dứt các hành động cản trở giao thông qua tuyến đường này.

Eo Hormuz – “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu

Strait of Hormuz là tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, nối vịnh Ba Tư với biển Oman và Ấn Độ Dương.

Mỗi ngày, hàng chục triệu thùng dầu và khí đốt hóa lỏng được vận chuyển qua khu vực này. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể lập tức gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng quốc tế.

Trong bối cảnh hiện tại, hoạt động vận tải qua eo biển đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến giá dầu toàn cầu duy trì ở mức cao và làm gia tăng lo ngại về lạm phát cũng như tăng trưởng kinh tế thế giới.

Iran phản ứng cứng rắn

Phía Iran đã nhanh chóng lên tiếng phản đối kế hoạch của Mỹ.

Tổng thống Masoud Pezeshkian khẳng định eo Hormuz là “biểu tượng của sự kháng cự”, đồng thời tuyên bố Tehran sẽ ngăn chặn mọi nỗ lực của các “quốc gia thù địch” nhằm kiểm soát khu vực.

Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động phong tỏa hàng hải nào do Mỹ dẫn đầu đều vi phạm luật pháp quốc tế và chắc chắn sẽ thất bại.

Theo lãnh đạo Iran, các biện pháp gây sức ép của Washington chỉ khiến tình hình thêm căng thẳng và kéo dài bất ổn tại khu vực vịnh Ba Tư.

Tehran cảnh báo khả năng đáp trả quân sự

Iran cho biết sẽ sớm triển khai các hệ thống vũ khí hải quân mới nhằm tăng cường năng lực răn đe.

Cố vấn cấp cao Mohsen Rezaei tuyên bố Tehran sẽ “không dung thứ” cho bất kỳ lệnh phong tỏa nào, đồng thời cảnh báo rằng nếu xung đột tái bùng phát, các lực lượng Mỹ trong khu vực có thể trở thành mục tiêu.

Những phát biểu này cho thấy nguy cơ đối đầu quân sự trực tiếp giữa hai bên vẫn hiện hữu, bất chấp các nỗ lực ngoại giao đang được xúc tiến.

Đàm phán bế tắc, nguy cơ leo thang còn lớn

Trước đó, Washington đã tăng cường các biện pháp kiểm soát đối với các cảng và vùng biển của Iran từ giữa tháng 4, sau khi lệnh ngừng bắn ngắn hạn không mang lại tiến triển đáng kể.

Đáp lại, Iran tiếp tục hạn chế hoạt động tại eo Hormuz và sử dụng tuyến hàng hải này như một công cụ gây sức ép chiến lược.

Một số nguồn tin cho biết Tehran đã đề xuất nới lỏng kiểm soát eo biển để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa. Tuy nhiên, đến nay hai bên vẫn chưa đạt được đồng thuận.

Thế giới dõi theo “điểm nóng” mới

Việc Mỹ thúc đẩy thành lập liên minh quốc tế cho thấy Washington đang chuẩn bị cho một chiến lược dài hạn nhằm bảo vệ tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.

Tuy nhiên, bất kỳ động thái quân sự hoặc ngoại giao cứng rắn nào cũng có nguy cơ làm gia tăng đối đầu với Iran, kéo theo những hệ lụy khó lường đối với an ninh khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đàm phán chưa có đột phá, eo Hormuz tiếp tục là tâm điểm của cuộc cạnh tranh địa chính trị, nơi mọi diễn biến đều có thể tác động sâu rộng đến kinh tế thế giới.