Mỹ thu được gì sau hơn 100 ngày đối đầu Iran?

Dù bẻ gãy phần lớn nanh vuốt quân sự truyền thống và làm suy yếu mạng lưới ủy nhiệm của Tehran, Mỹ vẫn bất lực trong việc triệt hạ tận gốc tham vọng hạt nhân của quốc gia Hồi giáo này.

Khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích nhằm vào Iran cuối tháng 2, Tổng thống Donald Trump đặt ra hàng loạt mục tiêu đầy tham vọng: làm tê liệt năng lực tên lửa, hạn chế ảnh hưởng quân sự khu vực và ngăn Tehran tiến tới sở hữu vũ khí hạt nhân.

Hơn ba tháng sau, khi một thỏa thuận hòa bình sơ bộ đã được thiết lập, bức tranh thực tế cho thấy Washington đạt được những kết quả đáng kể nhưng vẫn chưa thể khẳng định chiến thắng hoàn toàn.

Kho tên lửa bị thu hẹp

Trước xung đột, Iran sở hữu một trong những kho tên lửa lớn nhất Trung Đông với hàng nghìn tên lửa các loại cùng năng lực sản xuất UAV quy mô lớn.

Theo các đánh giá từ phía Mỹ, một phần đáng kể kho tên lửa của Iran đã bị phá hủy hoặc mất khả năng sử dụng. Washington cũng cho rằng năng lực sản xuất tên lửa và UAV của Tehran đã bị kéo lùi nhiều năm.

Tuy nhiên, Iran vẫn chứng minh được khả năng tấn công tầm xa khi tiếp tục phóng tên lửa về phía các đồng minh của Mỹ và Israel trong thời gian gần đây. Dù hiệu quả không còn như trước, sức răn đe quân sự của Tehran chưa hoàn toàn biến mất.

Sức mạnh quân sự suy giảm

Quân đội Mỹ khẳng định đã giáng đòn mạnh vào hạ tầng quân sự Iran, từ hệ thống phòng không đến năng lực tác chiến trên không và trên biển.

Theo các số liệu được công bố, phần lớn mạng lưới phòng không của Iran đã bị vô hiệu hóa, nhiều tàu chiến bị phá hủy và hoạt động của không quân gần như tê liệt.

Dù vậy, Tehran vẫn cho thấy khả năng gây sức ép tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Điều này cho thấy Iran vẫn còn những công cụ đủ sức tác động tới thị trường năng lượng và an ninh khu vực.

Hồ sơ hạt nhân vẫn là dấu hỏi lớn

Đây là mục tiêu quan trọng nhất mà Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh.

Washington muốn bảo đảm Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai, trong khi Tehran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Tuy nhiên, các đánh giá tình báo gần đây cho thấy năng lực hạt nhân của Iran chưa bị thay đổi đáng kể sau cuộc chiến. Ước tính về thời gian cần thiết để Tehran tiến tới chế tạo một vũ khí hạt nhân gần như không khác nhiều so với trước xung đột.

Đó cũng là lý do chương trình hạt nhân đang trở thành điểm nóng nhất trong các cuộc đàm phán giữa hai bên. Bất đồng về số uranium làm giàu hiện vẫn chưa được giải quyết.

Mạng lưới ủy nhiệm mất dần ảnh hưởng

Một mục tiêu khác của Mỹ là cắt giảm khả năng hỗ trợ của Iran đối với các lực lượng đồng minh tại Trung Đông.

Các đánh giá quân sự cho thấy mạng lưới này đã suy yếu đáng kể. Nhiều nhóm vũ trang thân Iran đối mặt với tổn thất lớn về nhân lực, nguồn cung và tài chính.

Tuy nhiên, phần lớn sự suy giảm đó đã diễn ra từ trước cuộc chiến hiện nay, dưới tác động của các chiến dịch quân sự, lệnh trừng phạt và những biến động địa chính trị trong khu vực.

Thành công một phần

Nhìn tổng thể, Mỹ đã gây tổn thất đáng kể cho năng lực quân sự truyền thống của Iran và làm suy yếu phần nào mạng lưới ảnh hưởng của Tehran tại Trung Đông.

Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng nhất là loại bỏ hoàn toàn nguy cơ hạt nhân vẫn chưa đạt được. Iran tuy suy yếu nhưng chưa mất khả năng răn đe, còn những bất đồng cốt lõi giữa hai bên vẫn tồn tại ngay cả khi thỏa thuận hòa bình sơ bộ đã được thiết lập.

Nói cách khác, Washington đã giành được lợi thế trên chiến trường, nhưng cuộc đấu chiến lược với Tehran vẫn chưa đi tới hồi kết.