Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự ven biển Iran

Bất chấp nỗ lực kiềm chế từ Washington và tuyên bố quản lý lệnh ngừng bắn từ Tehran, "mồi lửa" tại tuyến hàng hải huyết mạch này đang đe dọa thiêu rụi nền hòa bình mong manh vừa được nhen nhóm.

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết các máy bay Mỹ đã tấn công nhiều mục tiêu quân sự của Iran quanh Eo biển Hormuz vào ngày 26/6, nhằm đáp trả việc Tehran bị cáo buộc tấn công một tàu thương mại gần khu vực này trước đó một ngày.

Theo CENTCOM, các cuộc không kích tập trung vào kho chứa tên lửa, cơ sở vận hành máy bay không người lái và các địa điểm radar ven biển của Iran. Phía Mỹ cho rằng hành động của Iran đối với tàu thương mại đã vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên.

Tuy nhiên, một quan chức Mỹ nhấn mạnh đây chỉ là đòn đáp trả có chọn lọc, không phải dấu hiệu Washington quay trở lại chiến tranh toàn diện với Tehran.

Ông Trump cảnh báo Iran

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump xác nhận Iran đã phóng ít nhất bốn UAV tấn công vào các tàu đi qua Eo biển Hormuz. Một chiếc được cho là đã trúng boong của một tàu chở hàng lớn, ba chiếc còn lại bị quân đội Mỹ bắn hạ.

Ông Trump gọi đây là “sự vi phạm ngu ngốc” và cảnh báo Iran không nên tiếp tục nổ súng, song vẫn tỏ ra thận trọng khi đề cập đến khả năng leo thang quân sự.

Phó Tổng thống JD Vance cũng lên tiếng cứng rắn, cho rằng nếu Iran có bất đồng thì nên đối thoại thay vì sử dụng bạo lực, đồng thời khẳng định “bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực”.

Iran tuyên bố sẽ phản ứng

Đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố sẽ có phản ứng “nhanh chóng và quyết liệt”. IRGC cũng khẳng định đã đẩy lùi một cuộc tấn công nhằm vào đảo Sirik nằm trên bờ biển Eo biển Hormuz.

Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, nhấn mạnh Hormuz thuộc phạm vi quản lý của Iran và cho rằng việc kiểm soát tuyến đường này không đồng nghĩa với leo thang xung đột.

Thỏa thuận ngừng bắn bị thử thách

Vụ việc được xem là phép thử lớn nhất đối với thỏa thuận tạm thời mà Mỹ và Iran đạt được cách đây một tuần nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng và khôi phục lưu thông qua Hormuz.

Hai bên hiện bất đồng sâu sắc về quyền thu phí tàu thuyền, lộ trình an toàn và cơ chế kiểm soát tuyến hàng hải. Tehran khẳng định có quyền quản lý và chỉ định tuyến di chuyển, trong khi Washington yêu cầu eo biển phải được tự do lưu thông.

Trước khi xảy ra vụ tấn công, lưu lượng tàu qua Hormuz đã phục hồi lên khoảng 78 tàu/ngày, nhưng quá trình bình thường hóa hiện chậm lại đáng kể khi nhiều tàu chở dầu phải đổi hướng hoặc quay đầu do lo ngại rủi ro.

An ninh hàng hải tiếp tục căng thẳng

Chiếc tàu hàng bị tấn công mang cờ Singapore, do tập đoàn Evergreen Marine vận hành, đã bị trúng vật thể lạ ngoài khơi Oman nhưng không có thương vong.

Ngay sau sự cố, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã tạm dừng kế hoạch sơ tán khoảng 600 tàu mắc kẹt khỏi khu vực cho đến khi có bảo đảm an toàn, dù trước đó hơn 100 tàu đã đi qua thành công.

Các nhà phân tích nhận định việc Iran tìm cách kiểm soát Hormuz không chỉ là vấn đề hàng hải mà còn là “đòn bẩy chiến lược” trong đàm phán với Mỹ. Thị trường quốc tế hiện theo dõi sát liệu đây chỉ là sự cố đơn lẻ hay tín hiệu cho thấy thỏa thuận ngừng bắn đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ.