Mỹ sẵn sàng xóa sổ hạ tầng Iran?

Trước thềm vòng đàm phán quyết định tại Pakistan ngày 20/4, Tổng thống Donald Trump đã phát đi cảnh báo tàn khốc: Mỹ sẽ "xóa sổ" toàn bộ mạng lưới điện và cầu đường của Iran nếu Tehran không chấp nhận các điều khoản về hạt nhân trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.

Trong khi Washington đã hoàn tất danh sách mục tiêu tấn công, sự rạn nứt sâu sắc trong nội bộ giới lãnh đạo Iran đang đẩy khu vực eo biển Hormuz vào một kịch bản xung đột không thể đảo ngược.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cử phái đoàn tới Pakistan ngày 20/4 để nối lại đàm phán với Iran, đồng thời phát đi cảnh báo cứng rắn về khả năng “xóa sổ” hạ tầng đối phương nếu thỏa thuận không đạt được. Động thái này cho thấy Washington đang đẩy cuộc chơi lên mức áp lực tối đa trước thời hạn ngừng bắn.

Vòng đàm phán trước đó, do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, đã khép lại mà không có đột phá. Lần này, Mỹ tiếp tục đặt cược vào vai trò trung gian của Pakistan, với mục tiêu buộc Tehran nhượng bộ trong các vấn đề hạt nhân và an ninh hàng hải.

Không khí đối thoại bị phủ bóng bởi các cáo buộc qua lại. Ông Trump khẳng định Iran đã vi phạm lệnh ngừng bắn khi nổ súng vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz. Đáp lại, Tehran cho rằng chính lệnh phong tỏa của Mỹ mới là hành động phá vỡ thỏa thuận, thậm chí gọi đó là “trừng phạt tập thể” và vi phạm luật pháp quốc tế.

Bên trong Iran, sự chia rẽ nội bộ càng làm tình hình thêm phức tạp. Trong khi giới ngoại giao phát tín hiệu mềm mỏng và từng tuyên bố mở lại eo biển Hormuz, lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) lại có những hành động cứng rắn trên thực địa, khiến thông điệp từ Tehran trở nên thiếu nhất quán.

Ở phía bên kia, Washington đã hoàn tất danh sách các mục tiêu hạ tầng trọng yếu và sẵn sàng phương án quân sự nếu đàm phán thất bại. Đồng hồ đang đếm ngược đến thời điểm lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, khiến mỗi bước đi đều mang tính quyết định.

Ba nút thắt lớn tiếp tục khóa chặt cánh cửa thỏa thuận.

Thứ nhất, vấn đề kho uranium làm giàu của Iran. Mỹ muốn kiểm soát hoặc chuyển giao, trong khi Tehran coi đây là “lằn ranh không thể vượt qua”. Những đề xuất trao đổi tài sản và nới trừng phạt vẫn chưa đủ để thu hẹp khoảng cách.

Thứ hai, thời hạn đình chỉ chương trình hạt nhân. Mỹ đưa ra con số hàng chục năm, còn Iran chỉ chấp nhận một khoảng thời gian ngắn hơn nhiều. Khoảng cách này phản ánh khác biệt sâu sắc về niềm tin chiến lược giữa hai bên.

Thứ ba, quyền kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng sống còn của thế giới. Việc mở – đóng liên tục cùng các vụ tấn công tàu thương mại khiến khu vực này trở thành điểm nóng khó kiểm soát, đồng thời là đòn bẩy mặc cả quan trọng trong đàm phán.

Trong bối cảnh đó, Pakistan phải gánh vai trò trung gian nặng nề, khi phải dung hòa hai lập trường đối lập gần như tuyệt đối. Với thời gian chỉ còn tính bằng ngày, triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn mong manh, trong khi nguy cơ leo thang quân sự ngày càng hiện hữu.