Mỹ nới lỏng trừng phạt dầu diesel Nga: liệu giá nhiên liệu có hạ nhiệt?

Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đã nới lỏng các lệnh trừng phạt nhằm tạo điều kiện cho gần 4,8 triệu tấn dầu diesel Nga ( tương đương khoảng 35,8–37 triệu thùng) quay trở lại thị trường toàn cầu, với kỳ vọng giảm áp lực giá nhiên liệu.

Việc Mỹ nới lỏng các hạn chế đối với dầu diesel Nga được kỳ vọng giúp giảm áp lực giá nhiên liệu toàn cầu. Tuy nhiên, quy mô nguồn cung này cần được đặt trong bối cảnh thị trường sản phẩm tinh chế vẫn thiếu hụt, trong khi các điểm nghẽn về vận tải và công suất lọc dầu chưa được giải quyết triệt để.

Nút thắt lớn hơn nằm ở nguồn cung nhiên liệu thành phẩm

Vấn đề của thị trường năng lượng hiện nay không chỉ nằm ở khả năng khai thác dầu thô, mà còn ở năng lực chuyển đổi dầu thô thành những sản phẩm có thể sử dụng trực tiếp như diesel, xăng và nhiên liệu máy bay.

Theo các số liệu được đề cập trong báo cáo thị trường, xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông đã phục hồi lên khoảng 80% mức trước xung đột. Trái lại, xuất khẩu sản phẩm tinh chế vẫn chỉ dao động trong khoảng 3–3,5 triệu thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 6 triệu thùng/ngày trước đó.

Khoảng cách này cho thấy sự phục hồi của dòng chảy dầu thô chưa chuyển hóa tương ứng thành nguồn cung nhiên liệu thành phẩm. Ngay cả khi dầu thô được khai thác và vận chuyển trở lại, thị trường vẫn có thể thiếu diesel nếu các nhà máy lọc dầu không hoạt động đầy đủ hoặc sản phẩm không thể được vận chuyển đến những khu vực có nhu cầu cao.

Bốn yếu tố tiếp tục gây sức ép lên nguồn cung

Thứ nhất, gián đoạn các tuyến vận tải qua Vịnh làm gia tăng rủi ro giao hàng và kéo dài thời gian vận chuyển.

Thứ hai, năng lực vận tải biển và bảo hiểm bị hạn chế khiến chi phí logistics tăng lên, đồng thời làm giảm khả năng luân chuyển hàng hóa giữa các khu vực.

Thứ ba, thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông và Nga gây sức ép trực tiếp lên nguồn cung sản phẩm tinh chế. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với diesel, bởi việc bổ sung dầu thô không thể ngay lập tức bù đắp lượng nhiên liệu thành phẩm bị thiếu hụt.

Thứ tư, hạn chế xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc làm giảm lượng hàng có thể cung ứng cho thị trường quốc tế. Theo số liệu được dẫn trong báo cáo, xuất khẩu xăng, diesel và nhiên liệu máy bay của Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm 2026 giảm 21% so với cùng kỳ năm trước.

Khi các yếu tố này cùng tồn tại, việc nới lỏng trừng phạt đối với dầu diesel Nga có thể hỗ trợ tái phân bổ nguồn cung, nhưng chưa chắc đủ để đảo ngược tình trạng khan hiếm trên diện rộng.

Chênh lệch giá diesel vẫn phản ánh áp lực nguồn cung

Một chỉ báo đáng chú ý là chênh lệch giá dầu diesel giữa hai bờ Đại Tây Dương vẫn ở mức khoảng 80–90 USD/thùng, trong khi giá dầu diesel siêu ít lưu huỳnh tại Mỹ dao động quanh 4,60 USD/gallon.

Chênh lệch giá lớn giữa các khu vực thường phản ánh sự mất cân đối về cung – cầu, chi phí vận chuyển và khả năng tiếp cận nguồn hàng. Khi nhiên liệu khan hiếm tại một khu vực nhưng vẫn có nguồn cung ở khu vực khác, mức chênh lệch có thể tạo động lực cho hoạt động thương mại và tái phân bổ hàng hóa.

Tuy nhiên, quá trình này không diễn ra tức thời. Những hạn chế về tàu chở dầu, bảo hiểm, tuyến vận chuyển và công suất lọc dầu có thể khiến chênh lệch giá duy trì ở mức cao ngay cả khi nguồn cung danh nghĩa được cải thiện.

Để xác định liệu động thái nới lỏng trừng phạt có tạo ra sự cải thiện thực chất hay không, thị trường cần tập trung vào ba nhóm dữ liệu.

Thứ nhất, chênh lệch giá dầu diesel: Mức chênh lệch thu hẹp bền vững có thể cho thấy tình trạng mất cân đối giữa các khu vực đang giảm dần.

Thứ hai, tồn kho nhiên liệu chưng cất của Mỹ: Tồn kho tăng liên tiếp sẽ là tín hiệu tích cực về khả năng đáp ứng nhu cầu, đặc biệt nếu mức tăng đến từ nguồn cung thực tế chứ không chỉ do nhu cầu suy yếu.

Thứ ba, dự trữ dầu và dòng chảy thương mại toàn cầu: Cần theo dõi lượng hàng thực tế được giao, hoạt động của các nhà máy lọc dầu và sự phục hồi của các tuyến vận tải, thay vì chỉ dựa vào khối lượng được công bố hoặc cho phép xuất khẩu.

Triển vọng thị trường: Giảm áp lực trước mắt, chưa đủ cơ sở xác nhận dư cung

Việc dầu diesel Nga có thêm điều kiện tiếp cận thị trường quốc tế có thể giúp giảm bớt áp lực trong ngắn hạn, đặc biệt tại những khu vực có khả năng tiếp nhận và phân phối nguồn hàng này.

Dù vậy, 36–37 triệu thùng là quy mô của tổng khối lượng được quy đổi, không phải lượng cung bổ sung ròng chắc chắn của thị trường. Nếu phần lớn hàng hóa chỉ thay đổi điểm đến, trong khi sản lượng lọc dầu và năng lực vận tải chưa phục hồi, tác động giảm giá có thể hạn chế.

Về dài hạn, sự hạ nhiệt bền vững của giá nhiên liệu sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào việc khôi phục các tuyến vận chuyển, đưa công suất lọc dầu bị gián đoạn trở lại hoạt động và cải thiện lượng tồn kho sản phẩm tinh chế.

Đối với thị trường năng lượng, câu hỏi quan trọng không chỉ là có bao nhiêu dầu được đưa trở lại lưu thông, mà còn là bao nhiêu nhiên liệu thành phẩm thực sự đến được thị trường đang thiếu hụt, và trong khoảng thời gian bao lâu.

Kết luận: Giá dầu chịu áp lực điều chỉnh, nhưng khó giảm sâu nếu nguồn cung thực tế chưa phục hồi

Việc Mỹ nới lỏng trừng phạt đối với dầu diesel Nga có thể tạo áp lực giảm giá trong ngắn hạn, do thị trường kỳ vọng nguồn cung nhiên liệu được cải thiện và rủi ro thiếu hụt giảm bớt. Tuy nhiên, tác động trực tiếp lên giá dầu thô có thể hạn chế, bởi diesel thành phẩm và dầu thô là hai thị trường có cơ chế cung – cầu khác nhau.

Trong kịch bản tích cực, nếu dòng chảy năng lượng qua các tuyến vận tải trọng yếu được khôi phục, công suất lọc dầu phục hồi và lượng nhiên liệu thực tế giao đến thị trường tăng lên, giá dầu thô và các sản phẩm tinh chế có thể chịu áp lực giảm rõ rệt hơn.

Ngược lại, nếu nguồn cung diesel Nga chủ yếu được tái phân bổ giữa các thị trường, trong khi hoạt động vận tải và lọc dầu vẫn bị gián đoạn, tác động giảm giá có thể chỉ mang tính tâm lý và ngắn hạn. Giá dầu vẫn có nguy cơ duy trì ở mức cao hoặc biến động mạnh nếu rủi ro địa chính trị tiếp tục leo thang.