Mỹ nâng thuế, Trung Quốc đáp trả bằng lập trường sắt đá

Sau đòn thuế 125% từ Washington, Bắc Kinh không chọn lối đi vòng vo. Trái với xu hướng xoa dịu của nhiều quốc gia, Trung Quốc phát đi thông điệp cứng rắn: sẵn sàng đối đầu, sẵn sàng trả đũa – một cách không né tránh và càng không lùi bước. Trong bàn cờ thương chiến, họ quyết định đánh trả trên cùng một mặt trận mà Mỹ đã khai hỏa.

Chỉ chưa đầy một ngày sau tuyên bố từ Washington về việc áp thuế lên tới 104% đối với hàng hóa Trung Quốc từ ngày 9/4, Bắc Kinh đã phát đi một tín hiệu rõ ràng và mạnh mẽ: họ không lùi bước. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm tuyên bố nước này sẽ “phản công và chiến đấu đến cùng” nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời bác bỏ mọi hành vi “tống tiền” từ phía Mỹ.

Trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang chịu sức ép từ nhiều phía, phát ngôn này không chỉ là phản ứng mang tính đối phó, mà còn thể hiện một lựa chọn chiến lược: Trung Quốc không nhượng bộ. Theo Tờ Wall Street Journal, Bắc Kinh cảnh báo các đòn áp thuế đơn phương của Mỹ không tạo điều kiện cho đối thoại, và rằng việc gia tăng áp lực sẽ phản tác dụng.

Các gói thuế mới của Mỹ nhắm vào các ngành công nghiệp mang tính chiến lược của Trung Quốc như xe điện, linh kiện công nghệ cao, pin và thiết bị năng lượng tái tạo – những lĩnh vực mà Trung Quốc đang giữ vị thế dẫn đầu toàn cầu. Theo giới quan sát, đây là động thái chưa từng có tiền lệ, đánh dấu sự chuyển dịch của Mỹ từ thế “đối phó” sang “kiềm chế có hệ thống”.

Không dừng lại ở tuyên bố, Trung Quốc nhanh chóng hành động. Bộ Thương mại nước này khẳng định đang xem xét toàn diện các biện pháp đáp trả, sẵn sàng triển khai các công cụ thương mại bổ sung nếu cần. Ngày 10/4, Bắc Kinh công bố danh sách dự kiến các mặt hàng Mỹ có thể bị áp thuế mới, bao gồm nông sản, thiết bị hàng không và chip bán dẫn – những lĩnh vực then chốt mà Mỹ vẫn phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc.

Cú ăn miếng trả miếng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới lập tức khiến thị trường tài chính toàn cầu rung lắc. Đồng Nhân dân tệ giảm nhẹ, trong khi chỉ số Dow Jones mất hơn 300 điểm ngay sau phản ứng từ Bắc Kinh.

Giới chuyên gia cảnh báo: nếu thiếu kênh đối thoại thực chất, cuộc đối đầu này sẽ thổi bùng bất ổn thương mại toàn cầu và gây tổn thương sâu sắc cho chuỗi cung ứng quốc tế.

Việc Mỹ quyết định nâng mức thuế lên 125% đối với hàng hóa Trung Quốc, trong khi vẫn “miễn trừ” cho các quốc gia khác, được xem là đòn tấn công nhắm thẳng vào Bắc Kinh. Phía Trung Quốc lập tức phản công bằng mức thuế 84%, và Washington lại leo thang lên 125%, đưa quan hệ song phương vào vòng xoáy nguy hiểm không điểm dừng.

Trong khi phần lớn các nền kinh tế lớn như EU, Nhật Bản hay Hàn Quốc tìm kiếm các thỏa hiệp thông qua đàm phán, Trung Quốc lại chọn cách phản ứng trực diện. Vậy điều gì khiến Bắc Kinh đủ tự tin để lựa chọn đối đầu?

Ngày 8/4, trong cuộc điện đàm với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường lần đầu lên tiếng về căng thẳng thương mại mới, khẳng định chính phủ Trung Quốc đã lường trước các biến động quốc tế trong chiến lược kinh tế năm 2025. Ông nhấn mạnh Trung Quốc “nắm trong tay đầy đủ công cụ chính sách” để ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, và đủ khả năng giữ vững ổn định kinh tế.

Theo Tân Hoa Xã, trong Hội nghị công tác đối ngoại Trung ương ngày 8–9/4, Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố: “Kinh tế Trung Quốc không phải là một cái ao nhỏ, mà là một đại dương”. Đây không chỉ là lời trấn an nội bộ, mà còn là tuyên bố gửi tới Washington: Trung Quốc đủ sức trụ vững trước các đòn trừng phạt.

Thực tế, tỷ trọng xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ đã giảm đáng kể – từ mức 21% năm 2010 xuống còn chưa tới 14% năm 2024, nhờ chiến lược mở rộng thị trường sang ASEAN, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh. Đồng thời, Trung Quốc đang đẩy mạnh tự chủ công nghệ để đối phó với việc Mỹ siết chặt chuỗi cung ứng bán dẫn và công nghệ lõi. Năm 2024, Bắc Kinh đầu tư hơn 3.200 tỷ nhân dân tệ vào ngành công nghệ, tăng gần 12% so với năm trước – một bước đi được đánh giá là thiết yếu trong việc giảm thiểu lệ thuộc vào phương Tây.

Không dừng lại ở kinh tế, Trung Quốc còn chủ động định hình lại chiến lược ngoại giao. Tờ South China Morning Post nhận định: Bắc Kinh tin rằng trật tự toàn cầu đang chuyển dịch, và Mỹ không còn giữ vai trò “trọng tài tối cao” như trước. Việc mở rộng ảnh hưởng tại các nước đang phát triển, cùng với xu hướng đa cực hóa, giúp Trung Quốc có thêm “vành đai chiến lược” chống lại áp lực từ phương Tây.

Đáng chú ý, ngày 9/4, Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc công bố sách trắng “Lập trường của Trung Quốc về quan hệ kinh tế và thương mại Trung-Mỹ”. Văn kiện khẳng định Bắc Kinh vẫn để ngỏ khả năng đối thoại, nhưng không chấp nhận bất kỳ sự chèn ép nào. Trung Quốc tuyên bố sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích cốt lõi, đồng thời kêu gọi hai bên giải quyết khác biệt thông qua tham vấn và hợp tác.

Bản sách trắng cũng đưa ra quan điểm then chốt: với hai nền kinh tế có quy mô và hệ thống khác biệt, xung đột là điều không thể tránh, nhưng điều quan trọng là phải tôn trọng lẫn nhau – thay vì lạm dụng thuế quan như một thứ vũ khí mặc cả chính trị.

Trong bối cảnh các nước lớn đứng trước nguy cơ cuốn vào một chu kỳ “trả đũa vô tận”, câu hỏi đặt ra không chỉ là ai thắng trong ván bài thuế quan, mà là liệu ai sẽ đủ tỉnh táo để không kéo nền kinh tế toàn cầu vào một cuộc khủng hoảng mới.