Mỹ mở rộng “chiến tranh kinh tế” với Iran ra toàn cầu

Trong bối cảnh bế tắc với Iran chưa có lối ra, Mỹ đang chuyển sang một chiến lược mới: mở rộng áp lực từ khu vực Trung Đông ra toàn bộ các tuyến hàng hải quốc tế. Trọng tâm của bước đi này là chiến dịch mang tên “Cơn thịnh nộ kinh tế”, với mục tiêu siết chặt dòng chảy dầu mỏ và vật tư liên quan đến Tehran

Theo các quan chức Mỹ, quân đội nước này đang chuẩn bị triển khai hoạt động truy đuổi, kiểm tra và tịch thu các tàu thương mại có liên quan đến Iran trên vùng biển quốc tế. Đây là bước leo thang đáng chú ý, khi phạm vi phong tỏa không còn giới hạn tại Strait of Hormuz mà được mở rộng ra toàn cầu.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran tiếp tục siết kiểm soát eo biển Hormuz và gia tăng các hoạt động gây áp lực với tàu thương mại, bất chấp tuyên bố “mở cửa hoàn toàn” trước đó từ phía ngoại giao. Tình trạng này đã khiến các hãng vận tải biển rơi vào trạng thái hỗn loạn và buộc Mỹ phải tìm cách tạo thêm đòn bẩy.

Tổng thống Donald Trump được cho là đang theo đuổi chiến lược gia tăng áp lực kinh tế để buộc Iran nhượng bộ, đặc biệt trong vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, các tuyên bố gần đây từ hai phía vẫn cho thấy khoảng cách lớn trong đàm phán, với nhiều nội dung quan trọng chưa đạt được đồng thuận.

Về mặt quân sự, Mỹ không có dấu hiệu muốn quay lại một cuộc chiến quy mô lớn. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nhấn mạnh lực lượng Mỹ đang ở trạng thái sẵn sàng cao, nhưng việc triển khai bộ binh không phải là lựa chọn ưu tiên do rủi ro thương vong và áp lực dư luận. Điều này khiến các biện pháp kinh tế và kiểm soát hàng hải trở thành công cụ chính.

Trên thực tế, Bộ Chỉ huy Trung tâm đã bắt đầu triển khai các hành động cụ thể khi buộc hàng chục tàu quay đầu khỏi các cảng Iran. Song song, danh sách trừng phạt cũng được mở rộng, nhắm vào các tàu và công ty thuộc “hạm đội bóng tối” – mạng lưới vận chuyển dầu nhằm né tránh lệnh cấm vận.

Theo tướng Dan Caine, bất kỳ tàu nào hỗ trợ Iran, dù trực tiếp hay gián tiếp, đều có thể trở thành mục tiêu truy đuổi. Điều này bao gồm cả các tàu vận chuyển dầu sang các thị trường lớn như China, nơi đang tiêu thụ phần lớn xuất khẩu dầu của Iran.

Các chuyên gia nhận định Mỹ đang triển khai một chiến lược ba lớp: phong tỏa gần Iran, truy quét tàu trên toàn cầu và siết chặt chuỗi cung ứng liên quan đến quân sự. Đây là cách tiếp cận “tối đa”, tận dụng mọi công cụ pháp lý và kinh tế để gây sức ép mà không cần leo thang quân sự trực tiếp.

Tuy nhiên, chiến lược này cũng đi kèm rủi ro. Iran vẫn duy trì năng lực quân sự đáng kể và có thể đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng của đồng minh Mỹ trong khu vực. Điều này khiến cán cân hiện tại trở nên mong manh: cả hai bên đều gia tăng áp lực, nhưng đều tránh vượt qua ngưỡng dẫn đến xung đột toàn diện.

Tổng thể, “mặt trận đại dương” mà Mỹ đang mở ra cho thấy một sự dịch chuyển chiến lược: từ đối đầu trực tiếp sang kiểm soát dòng chảy kinh tế toàn cầu. Đây không chỉ là cuộc chơi giữa hai quốc gia, mà là phép thử với toàn bộ hệ thống thương mại và năng lượng quốc tế trong giai đoạn đầy biến động hiện nay.