Mỹ - Iraq mở đường "né" Hormuz

Các doanh nghiệp Mỹ và Chính phủ Iraq vừa ký loạt thỏa thuận trị giá khoảng 60 tỷ USD, trong đó nổi bật là dự án đường ống dẫn dầu mới nhằm mở thêm tuyến xuất khẩu ngoài eo biển Hormuz. Động thái được xem là bước đi chiến lược nhằm tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột Trung Đông kéo dài.

Nếu hoàn thành, hệ thống đường ống mới có thể giúp Iraq đa dạng hóa hoạt động xuất khẩu, đồng thời giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng dự án vẫn cần nhiều năm để trở thành hiện thực.

Hôm 17/7, các công ty Mỹ đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với Chính phủ Iraq trị giá khoảng 60 tỷ USD. Chevron ký ba thỏa thuận, trong đó hai tập trung vào tăng sản lượng dầu, còn dự án thứ ba liên quan đến đầu tư vào đường ống dẫn dầu xuất khẩu. Thủ tướng Iraq Ali Falah al-Zaidi kêu gọi các tập đoàn năng lượng Mỹ mở rộng đầu tư dài hạn, chứ không chỉ thực hiện các dự án ngắn hạn. Mỹ tuyên bố hoan nghênh sự tham gia của các tập đoàn quốc tế để thực hiện các khía cạnh kỹ thuật và tài chính của dự án.

Đường ống được dự kiến sẽ kết nối thành phố Basra ở miền Nam Iraq với Haditha ở miền Tây, sau đó tiếp tục dẫn dầu tới cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ và cảng Baniyas trên bờ biển Syria. Khi hoàn thành, đường ống được kỳ vọng sẽ có công suất vận chuyển khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, việc xây dựng các đường ống qua nhiều quốc gia sẽ mất thời gian đáng kể. Goldman Sachs ước tính rằng xây dựng đường ống chỉ trong một quốc gia cũng mất ít nhất 2,5 năm.

Eo biển Hormuz vẫn là tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, với khoảng 23 triệu thùng dầu mỗi ngày được vận chuyển trước xung đột. Các tuyến đường ống thay thế đang được phát triển trong khu vực có thể vận chuyển khoảng 60% lượng dầu hiện đang được vận chuyển qua eo biển này vào cuối năm 2028, ước tính khoảng 14 triệu thùng mỗi ngày. Những gián đoạn liên tục tại eo biển Hormuz kể từ khi xung đột Trung Đông leo thang đã gây ra biến động mạnh về giá dầu và khí đốt.

Sau khi xung đột bùng nổ, một số lô hàng dầu đã được vận chuyển bằng xe tải từ Iraq sang Syria và xuất sang thị trường châu Âu qua cảng Baniyas, bỏ qua eo biển Hormuz. Một cửa khẩu biên giới quan trọng giữa miền Bắc Iraq và Syria được mở cửa trở lại vào tháng 4 sau hơn một thập kỷ đóng cửa. Tuy nhiên, tuyến vận chuyển trên đất liền kém hiệu quả và có chi phí cao hơn so với xuất khẩu qua eo biển. Dự án đường ống mới được kỳ vọng sẽ nâng đáng kể năng lực xuất khẩu và giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz.