Mỹ - Iran vượt lằn ranh đỏ?

Xung đột Mỹ - Iran tiếp tục leo thang khi hai bên mở rộng quy mô đáp trả, kéo theo nguy cơ lan rộng ra toàn Trung Đông. Diễn biến mới không chỉ làm gia tăng bất ổn địa chính trị mà còn tạo sức ép lên giá dầu, lạm phát và tâm lý của các thị trường tài chính toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Giới phân tích nhận định khả năng đạt được một chiến thắng quân sự mang tính quyết định vẫn khá xa vời. Tuy nhiên, nếu căng thẳng tiếp tục vượt khỏi tầm kiểm soát, thị trường năng lượng và nhóm doanh nghiệp dầu khí có thể trở thành tâm điểm chú ý trong thời gian tới.

Từ ngày 17/7, xung đột Mỹ-Iran tái leo thang khi Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan, khiến 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng. Ngày 18/7, một quân nhân Mỹ khác tử vong khi xử lý đạn chưa phát nổ từ UAV của Iran. Đáp lại, Mỹ liên tiếp không kích các cơ sở quân sự Iran bao gồm hệ thống phòng không, kho tên lửa và UAV. Theo báo Washington Post, hai bên đã tiến sát bờ vực của một cuộc xung đột toàn diện, với phạm vi mục tiêu tấn công ngày càng mở rộng.

Nếu xung đột mở rộng sang các cơ sở dầu khí Iran hoặc eo biển Hormuz bị gián đoạn, giá dầu thô Brent có thể tăng 5-15 USD/thùng. Chi phí bảo hiểm vận chuyển qua eo biển Hormuz có thể tăng 200-300%, làm tăng chi phí logistics toàn cầu 2-3%. Giả định: nếu sản lượng dầu Iran giảm 500.000-1 triệu thùng/ngày, thị trường thiếu hụt 2-3% cung cấp toàn cầu, tác động đáng kể tới các ngành có chi phí năng lượng cao.

Ngành dầu khí, vận tải biển, hóa chất, thép, điện lực và sản xuất sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Các công ty vận tải biển phải tăng chi phí bảo hiểm. Ngành hóa chất và phân bón phụ thuộc dầu khí sẽ đối mặt với áp lực giá nguyên liệu tăng. Lĩnh vực điện lực, đặc biệt các nhà máy khử mặn nước biển tại Kuwait đã bị tấn công, gặp rủi ro gián đoạn cung cấp. Các doanh nghiệp có hoạt động ở Trung Đông sẽ đối mặt với chi phí bảo hiểm và vận hành tăng.

Liệu phạm vi tấn công sẽ giới hạn ở hạ tầng quân sự hay mở rộng sang cơ sở dầu khí, từ đó quyết định mức độ tác động tới giá năng lượng? Nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn, chi phí vận chuyển toàn cầu sẽ tăng bao nhiêu và ảnh hưởng dài hạn tới lạm phát giá hàng tiêu dùng? Những doanh nghiệp nào sẽ hưởng lợi từ tăng giá năng lượng so với những công ty chịu áp lực chi phí cao?