Mỹ - Iran giằng co, dầu "chịu trận"

Mỹ tuyên bố đã phá hủy chương trình hạt nhân của Iran, trong khi Tehran khẳng định chỉ mở lại eo biển Hormuz khi Washington đáp ứng các điều kiện của nước này. Căng thẳng quanh tuyến hàng hải chiến lược đang tạo thêm biến số lớn đối với giá dầu, vận tải biển và lạm phát toàn cầu.

Khoảng 20% lượng dầu và khí đốt giao dịch toàn cầu đi qua Hormuz, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có thể nhanh chóng lan sang chuỗi năng lượng và chi phí vận chuyển.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 8/8 phát biểu trên kênh Fox News rằng Mỹ đã phá hủy chương trình hạt nhân của Iran. Theo ông Vance, Mỹ đã triệt tiêu năng lực quân sự thông thường và làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự bất đối xứng của Iran. Phó Tổng thống cũng nhấn mạnh Mỹ đang đánh giá liệu Iran có sẵn sàng thực hiện những thay đổi dài hạn để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn. Nếu Iran không hợp tác, Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép và tăng cường khai thác dầu khí để giảm giá năng lượng cho người dân Mỹ.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Iran tuyên bố mở cửa lại eo biển Hormuz chỉ khi các yêu cầu của Iran được Mỹ đáp ứng. Người phát ngôn IRGC Hossein Mohebbi khẳng định Iran sẽ tận dụng lợi thế địa lý của mình tại eo biển này. Để mở lại tuyến đường, Mỹ phải chấp nhận các điều kiện của Iran và không can thiệp vào các cuộc đàm phán giữa Iran, Oman và các quốc gia khác. Iran cho biết đã gần hoàn tất thỏa thuận với Oman về quản lý eo biển, tuy nhiên điều này phụ thuộc vào việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân.

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, là tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu và khí đốt giao dịch trên toàn cầu. Kiểm soát eo biển này mang lại cho Iran một công cụ địa chính trị mạnh mẽ trong các cuộc đàm phán với Mỹ. Thỏa thuận với Oman, nếu được ký kết, sẽ chính thức hóa quyền kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy quốc tế này. Hiện chưa rõ thỏa thuận có cho phép Iran thu phí hay không, nhưng nó sẽ nâng cao vị thế đàm phán của Tehran.

Tình hình căng thẳng ở eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng đến giá dầu và khí đốt toàn cầu. Nếu eo biển bị đóng cửa hoặc hạn chế, chi phí vận chuyển sẽ tăng, làm tăng giá năng lượng trên thị trường quốc tế. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát tình hình đàm phán giữa Mỹ và Iran cũng như thỏa thuận Iran-Oman để đánh giá rủi ro địa chính trị đối với chuỗi cung ứng năng lượng.