Mỹ giảm mạnh thâm hụt nhờ thuế quan: Chính sách của ông Trump phát huy tác dụng?

Thâm hụt ngân sách của Chính phủ Mỹ trong tháng 1/2026 ghi nhận mức giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước, trong bối cảnh nguồn thu từ thuế quan tăng vọt. Diễn biến này đang thu hút sự chú ý của giới quan sát khi phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao Mỹ về chính sách thuế quan có thể tạo tác động lớn tới cán cân tài khóa liên bang.

Theo báo cáo công bố ngày 11/2 của Bộ Tài chính Mỹ, tổng thu từ thuế quan trong tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 30 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm tài khóa 2026 (bắt đầu từ tháng 10/2025), nguồn thu thuế quan đạt 124 tỷ USD, tăng 304% so với cùng kỳ năm tài khóa trước.

Mức tăng đột biến này đến từ sự thay đổi mạnh trong chính sách thương mại của Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai. Từ tháng 4/2025, Nhà Trắng công bố kế hoạch áp thuế quan đối ứng trên diện rộng, đánh thuế với hầu hết hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu vào Mỹ, đồng thời triển khai thêm nhiều gói thuế riêng với từng quốc gia. Dù một số mức thuế đã được điều chỉnh sau đàm phán và một phần tuyên bố được rút lại, lập trường cứng rắn về thương mại nhìn chung vẫn được duy trì.

Phán quyết của Tòa án Tối cao có thể tạo bước ngoặt

Tháng 11/2025, Tòa án Tối cao Mỹ đã nghe tranh tụng trong một vụ kiện liên quan đến cơ sở pháp lý mà Tổng thống Trump sử dụng để ban hành thuế quan đối ứng. Theo kế hoạch ban đầu, phán quyết dự kiến được đưa ra vào tháng 1/2026, nhưng đến nay vẫn chưa được công bố.

Giới phân tích cho rằng nếu tòa không công nhận cơ sở pháp lý của chính sách này, Chính phủ Mỹ có thể đối mặt với nguy cơ phải hoàn trả một phần khoản thuế quan đã thu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách.

Thâm hụt giảm, nhưng áp lực nợ công vẫn lớn

Nhờ nguồn thu thuế quan tăng cao, thâm hụt ngân sách liên bang trong tháng thứ tư của năm tài khóa đã giảm xuống còn khoảng 95 tỷ USD, thấp hơn khoảng 26% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung từ đầu năm tài khóa, mức thâm hụt đạt 697 tỷ USD, giảm 17% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, bức tranh tài khóa của Mỹ vẫn chịu áp lực lớn từ quy mô nợ công. Tổng nợ công liên bang hiện ở mức khoảng 38,6 nghìn tỷ USD, kéo theo chi phí lãi vay ngày càng tăng.

Riêng trong tháng 1/2026, chi phí lãi ròng mà Chính phủ Mỹ phải trả lên tới 76 tỷ USD — đứng sau các khoản chi lớn như Medicare, An sinh xã hội và y tế. Lũy kế từ đầu năm tài khóa, chi phí trả lãi nợ công đã đạt 426,5 tỷ USD, tăng so với mức 392,2 tỷ USD cùng kỳ năm trước.

Dù nguồn thu thuế quan đang giúp cải thiện ngắn hạn cán cân ngân sách, nhiều chuyên gia cho rằng tính bền vững tài khóa của Mỹ vẫn phụ thuộc vào kiểm soát chi tiêu và quỹ đạo nợ công trong trung và dài hạn.