Mỹ bất ngờ nâng thuế toàn cầu lên 15%: Lý do thực sự vừa được tiết lộ

Ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ phần lớn các mức thuế khẩn cấp được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), chính quyền Mỹ lập tức phát tín hiệu về một hướng đi mới: nâng thuế quan toàn cầu lên 15% và chuẩn bị kích hoạt thêm các công cụ pháp lý khác.

Mỹ khẳng định chưa đối tác nào rút lui

Phát biểu trên chương trình “Face the Nation” của CBS News ngày 22-2, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết chưa có quốc gia nào đạt thỏa thuận thương mại với Washington tuyên bố hủy bỏ cam kết sau phán quyết của tòa án.

“Tôi chưa thấy ai đến và nói rằng họ muốn rút khỏi thỏa thuận. Họ muốn xem tình hình diễn biến ra sao” – ông Greer nhấn mạnh.

Mỹ bất ngờ nâng thuế toàn cầu lên 15%: Lý do thực sự vừa được tiết lộ

Theo ông, Mỹ vẫn cam kết tuân thủ các thỏa thuận đã đạt được, bao gồm thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu (EU), đồng thời kỳ vọng các đối tác cũng hành xử tương tự.

Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu (EC) ngay sau đó đã ra tuyên bố yêu cầu Washington đảm bảo “minh bạch tuyệt đối” về các bước đi tiếp theo, cảnh báo rằng sự bất định hiện tại không có lợi cho môi trường đầu tư và thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Vì sao Mỹ áp thuế toàn cầu 15%?

Giải thích về quyết định tăng thuế đột ngột, ông Greer cho rằng động thái này xuất phát từ “tính cấp bách của tình hình”, đặc biệt là nhu cầu thu hẹp sự mất cân bằng thương mại lớn giữa Mỹ và các đối tác.

Theo thỏa thuận hiện tại với EU, Washington áp mức thuế 15% với phần lớn hàng hóa châu Âu, ngoại trừ một số mặt hàng theo ngành như thép; đồng thời miễn thuế cho một số sản phẩm như máy bay và linh kiện hàng không. Ở chiều ngược lại, EU cam kết dỡ bỏ thuế nhập khẩu với nhiều mặt hàng Mỹ và tạm hoãn các biện pháp trả đũa.

Giới quan sát nhận định việc nâng thuế đồng loạt 15% mang thông điệp rõ ràng: chính quyền của Tổng thống Donald Trump muốn tái định hình cán cân thương mại toàn cầu theo hướng có lợi hơn cho Mỹ, đồng thời duy trì đòn bẩy trong đàm phán với các đối tác.

Tìm kiếm công cụ pháp lý thay thế

Trả lời trên chương trình “This Week” của ABC News, ông Greer cho biết chính quyền đang cân nhắc sử dụng các cơ chế pháp lý khác như Mục 301 (liên quan hành vi thương mại không công bằng) và Mục 232 (an ninh quốc gia) để tái cấu trúc chính sách thuế quan.

Cả hai điều khoản này từng được sử dụng trước đây và đứng vững trước các thách thức pháp lý.

Hiện Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ đã mở điều tra theo Mục 301 đối với Brazil và Trung Quốc, đồng thời để ngỏ khả năng mở rộng sang các lĩnh vực như dư thừa công suất công nghiệp, trợ cấp nông nghiệp (đặc biệt là gạo) và thuế dịch vụ kỹ thuật số – vấn đề nhạy cảm tại châu Âu.

Điều này làm dấy lên lo ngại rằng mức thuế 15% có thể chỉ là bước khởi đầu trong một chuỗi biện pháp thương mại mới.

Không ảnh hưởng hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung

Bất chấp biến động chính sách, ông Greer khẳng định các thay đổi thuế quan sẽ không ảnh hưởng đến cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 3.

“Mục đích cuộc gặp không phải để tranh cãi về thương mại, mà nhằm duy trì ổn định và đảm bảo Trung Quốc thực hiện đúng các cam kết, bao gồm mua nông sản, máy bay Boeing và các mặt hàng khác của Mỹ” – ông nói.

Trong khi đó, trả lời CNN, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết vấn đề hoàn thuế sẽ do các tòa án cấp dưới xem xét và có thể mất vài tuần hoặc vài tháng mới có kết quả.

Ông Bessent cũng bày tỏ tin tưởng rằng nguồn thu từ thuế quan sẽ không suy giảm, bởi các cuộc điều tra mới có thể dẫn đến những sắc thuế bổ sung.

Thương mại toàn cầu bước vào giai đoạn nhạy cảm

Quyết định nâng thuế toàn cầu lên 15% diễn ra trong bối cảnh hệ thống thương mại quốc tế vốn đã chịu nhiều sức ép từ xung đột địa chính trị, chuỗi cung ứng gián đoạn và tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Việc Washington phát tín hiệu sẵn sàng sử dụng thêm các công cụ pháp lý cho thấy chính sách thương mại của Mỹ sẽ tiếp tục linh hoạt – nhưng cũng khó lường hơn.

Trong khi các đối tác chờ đợi sự rõ ràng từ Nhà Trắng, giới doanh nghiệp toàn cầu có lẽ vẫn phải chuẩn bị cho một kịch bản: chính sách thuế quan của Mỹ chưa dừng lại ở con số 15%.