MSCI công bố danh sách mới, Việt Nam lại... đứng chờ

MSCI tiếp tục không đưa Việt Nam vào danh sách xem xét nâng hạng thị trường năm 2025, dù đã có một số cải cách. Nguyên nhân chính là các rào cản như giới hạn sở hữu nước ngoài, thiếu công cụ giao dịch hiện đại và hạ tầng chưa đạt chuẩn quốc tế.

Dù được ghi nhận đã có nhiều cải thiện về minh bạch và cơ chế thị trường, Việt Nam vẫn không có tên trong danh sách xem xét nâng hạng của MSCI. Thêm một lần nữa, kỳ vọng nâng hạng bị bỏ lại sau những tuyên bố và nỗ lực chưa đủ sức thuyết phục nhà đầu tư quốc tế.

Ngày 25/6 theo giờ Việt Nam, Tổ chức Morgan Stanley Capital International (MSCI) – đơn vị thiết lập chuẩn mực phân loại thị trường tài chính toàn cầu – đã công bố báo cáo phân loại thị trường thường niên. Một lần nữa, Việt Nam vắng mặt trong danh sách xem xét nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi (Emerging Market), dù trước đó được kỳ vọng nhờ loạt cải cách chính sách và hạ tầng.

Kỳ vọng dội nước lạnh: Việt Nam không được đề cập

Việc Việt Nam không được nhắc đến trong báo cáo năm nay được xem là hồi chuông cảnh tỉnh cho những kỳ vọng quá lạc quan. Trước đó, trong báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường ngày 19/6, MSCI đã giữ nguyên gần như toàn bộ đánh giá đối với thị trường Việt Nam, cho thấy các cải tiến thời gian qua vẫn chưa đạt ngưỡng tạo đột phá.

MSCI siết tiêu chuẩn, nhiều thị trường lớn cũng “mắc kẹt”

Điểm đáng chú ý trong báo cáo năm nay là việc MSCI áp dụng chuẩn đánh giá nghiêm ngặt hơn. Ngay cả Bulgaria – thị trường được kỳ vọng nâng hạng từ độc lập lên cận biên – cũng bị trì hoãn vì các rào cản về thanh khoản và hạ tầng hậu giao dịch.

Hàn Quốc, dù nhiều năm nằm trong danh sách xem xét nâng lên thị trường phát triển, vẫn bị “giậm chân tại chỗ” do hạn chế chuyển đổi đồng Won và thiếu linh hoạt trong định danh nhà đầu tư. MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi quá trình cải cách của quốc gia này, đặc biệt trong việc mở rộng giao dịch ngoại hối và cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường liên ngân hàng.

Hy Lạp – ứng viên khác cho thị trường phát triển – dù đã cải thiện đáng kể về thanh toán, bán khống và cho vay chứng khoán, vẫn chưa đáp ứng tiêu chí quy mô tối thiểu của MSCI. Theo quy tắc mới, thị trường phải có ít nhất 5 công ty đạt chuẩn phát triển một cách bền vững – điều mà Hy Lạp hiện chưa đạt được.

Việt Nam: Nỗ lực cải cách là có, nhưng chưa đủ

Dù không được xướng tên trong báo cáo phân loại, MSCI ghi nhận một số cải tiến của Việt Nam trong báo cáo trước đó. Tiêu biểu là việc Bộ Tài chính ban hành lộ trình yêu cầu doanh nghiệp công bố thông tin bằng tiếng Anh từ 2025 đến 2028, từng bước cải thiện “luồng thông tin” cho nhà đầu tư quốc tế.

Đáng kể hơn là việc Việt Nam xóa bỏ yêu cầu ký quỹ trước khi đặt lệnh (prefunding) từ tháng 12/2024, thay bằng cơ chế bảo lãnh thanh toán bởi công ty chứng khoán. Đây là bước đi đúng hướng, tiệm cận chuẩn mực quốc tế trong thanh toán chứng khoán. Tuy vậy, MSCI vẫn giữ nguyên phần lớn đánh giá cũ, cho thấy các cải cách cần thời gian để chứng minh hiệu quả và tính bền vững.

Room ngoại chật, thiếu công cụ giao dịch hiện đại

Một trong những rào cản lớn là giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) chưa được tháo gỡ triệt để, khiến nhiều cổ phiếu không còn “room” tiếp nhận nhà đầu tư ngoại. Việc chưa áp dụng tài khoản tổng (omnibus account) tiếp tục là bất lợi lớn khi so với các thị trường mới nổi khác.

Ngoài ra, Việt Nam vẫn thiếu các công cụ như bán khống, cho vay chứng khoán và giao dịch ngoại hối linh hoạt – các yếu tố quan trọng để nhà đầu tư nước ngoài phòng ngừa rủi ro và xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả.