Một phần tư thế kỷ và bài toán chưa lời giải: Làm sao hút vốn dài hạn?

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau 25 năm đang đứng trước bước ngoặt nâng hạng, với yêu cầu cải cách pháp lý, tăng chất lượng hàng hóa và phát triển nhà đầu tư tổ chức. Các chuyên gia nhấn mạnh cần tạo “lực đẩy” mới để hút dòng vốn dài hạn và đưa thị trường lên tầm cao mới.

Sau 25 năm vận hành, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn bản lề: hoặc nâng hạng, hoặc tụt lại phía sau. Áp lực cải cách pháp lý, chuẩn hóa chất lượng hàng hóa và mở rộng nền tảng nhà đầu tư tổ chức không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết nếu muốn mở khóa dòng vốn dài hạn – yếu tố sống còn cho một thị trường trưởng thành và bền vững.

Thị trường chứng khoán Việt Nam sau 25 năm: Đã đến lúc tái định vị để bứt phá

Ngày 23/7 tại Hà Nội, tọa đàm “Lực đẩy dòng vốn mới” được tổ chức nhân kỷ niệm 25 năm thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động (28/7/2000 – 28/7/2025), quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia thị trường và nhiều định chế tài chính trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh: sau một phần tư thế kỷ hình thành và phát triển từ con số 0, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực cho nền kinh tế. Hệ thống pháp lý ngày một hoàn thiện, công nghệ vận hành hiện đại (với hệ thống KRX đã đi vào hoạt động), số lượng tài khoản nhà đầu tư vượt mốc 10 triệu và giá trị vốn hóa đạt trên 65% GDP – tất cả phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của thị trường này trong nền tảng kinh tế quốc gia.

Tuy nhiên, để bước vào giai đoạn phát triển mới và hiện thực hóa kỳ vọng nâng hạng, thị trường buộc phải vượt qua nhiều điểm nghẽn. Trong đó, vấn đề cải cách khuôn khổ pháp lý, đặc biệt là rà soát những bất cập trong Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn thi hành, là điều kiện tiên quyết. Những quy định đang làm chậm quá trình vận hành từ phía sở giao dịch, công ty chứng khoán đến các tổ chức phát hành cần được nhận diện và tháo gỡ kịp thời.

Hàng hóa và nhà đầu tư tổ chức – hai chân trụ cho dòng vốn dài hạn

Một trong những trăn trở lớn hiện nay là thiếu hụt "hàng hóa" chất lượng – tức các doanh nghiệp quy mô lớn, minh bạch, có sức hút đủ để neo giữ dòng vốn dài hạn. Thứ trưởng Chi nêu rõ, việc mở rộng điều kiện niêm yết cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là một hướng đi cần được nghiên cứu, song song với các giải pháp để tạo nguồn cung cổ phiếu mới có chất lượng.

Bên cạnh đó, cấu trúc nhà đầu tư hiện vẫn lệch về phía cá nhân. Việc thúc đẩy tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức – gồm các quỹ đầu tư, định chế tài chính chuyên nghiệp – là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo tính ổn định và định hướng dòng tiền theo chiều sâu. Điều này không chỉ đòi hỏi môi trường pháp lý thuận lợi, mà còn cần chiến lược dài hạn về đào tạo và nâng cao chất lượng lực lượng nhà đầu tư nội địa.

Ngoài ra, hạ tầng công nghệ – kỹ thuật cũng được xác định là trụ cột không thể bỏ qua. Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang định hình lại điểm đến, một thị trường có nền tảng vận hành vững chắc, minh bạch và hiệu quả sẽ là điểm cộng lớn cho Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và thế giới.

Nâng hạng thị trường: Cơ hội lớn nhưng không thiếu thách thức

Tại tọa đàm, kỳ vọng nâng hạng tiếp tục là điểm nhấn chiến lược. Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, mục tiêu không chỉ là đạt được nâng hạng một lần, mà còn là duy trì vị thế và tiếp tục được thăng hạng – điều đòi hỏi sự đồng hành chặt chẽ từ các chủ thể thị trường và cam kết chính sách lâu dài, rõ ràng từ phía nhà quản lý.

Đại diện khối đầu tư tổ chức, bà Đặng Nguyệt Minh – Giám đốc khối thị trường vốn của Dragon Capital – nhận định, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế hiếm có: tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm đạt 7,25% – mức cao nhất khu vực, tín dụng tăng 9,9%, giải ngân đầu tư công đạt gần 12 tỷ USD. Đặc biệt, hệ thống hạ tầng tiếp tục là điểm sáng dài hạn, với viễn cảnh hoàn thiện tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam – điều chưa từng có trong khu vực.

Với bối cảnh thuận lợi và các cải cách đang được triển khai, bà Minh kỳ vọng Việt Nam có thể được FTSE nâng hạng ngay trong tháng 9 tới, và có khả năng gia nhập nhóm thị trường mới nổi của MSCI trong 18–24 tháng tới.

Dẫu vậy, để biến kỳ vọng thành hiện thực, thị trường cần những bước đi thực chất: cơ cấu lại cơ sở nhà đầu tư, cải thiện định giá còn thấp, nâng chất lượng hàng hóa niêm yết và đa dạng hóa dòng tiền. Đây chính là những “lực đẩy” quyết định để thị trường chứng khoán Việt Nam bứt tốc trong hành trình chinh phục chuẩn mực toàn cầu.