Một nước láng giềng Việt Nam tuyên bố “không trả phí qua Hormuz”: Thách thức đề xuất gây tranh cãi từ Iran

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, Singapore bất ngờ đưa ra lập trường cứng rắn: không chấp nhận xin phép hay trả bất kỳ khoản phí nào để tàu thuyền đi qua eo biển Strait of Hormuz.

“Quyền đi lại không phải thứ có thể mua bán”

Phát biểu trước Quốc hội, Ngoại trưởng Vivian Balakrishnan nhấn mạnh quyền quá cảnh qua các tuyến hàng hải quốc tế là quyền đương nhiên, không phải đặc quyền có thể xin hay mua bằng tiền.

Tuyên bố được đưa ra khi ông trả lời câu hỏi về khả năng Singapore đàm phán với Iran hoặc chấp nhận trả phí để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua Hormuz.

Theo ông, nếu chấp nhận điều này, đồng nghĩa với việc thừa nhận rằng tự do hàng hải có thể bị kiểm soát hoặc thương mại hóa, đi ngược lại các nguyên tắc cốt lõi của luật pháp quốc tế.

Viện dẫn luật quốc tế, bác bỏ “tiền lệ nguy hiểm”

Ngoại trưởng Singapore dẫn chiếu United Nations Convention on the Law of the Sea, trong đó quy định rõ quyền “quá cảnh không gây cản trở” tại các eo biển quốc tế.

Các tuyến huyết mạch như: Strait of Hormuz, Strait of Malacca, Singapore Strait.

đều phải đảm bảo lưu thông tự do cho tàu thuyền toàn cầu, không kèm điều kiện xin phép hay nghĩa vụ tài chính.

Ông nhấn mạnh đây là nguyên tắc mang tính phổ quát, được thừa nhận rộng rãi trên toàn thế giới.

Đề xuất thu phí gây tranh cãi

Tuyên bố của Singapore được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện thông tin Iran và Oman đang cân nhắc kế hoạch thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian áp dụng lệnh ngừng bắn tạm thời.

Một số nguồn tin quốc tế cho biết mức phí có thể lên tới 2 triệu USD mỗi tàu tùy loại hàng hóa và phương án triển khai.

Tehran cho rằng nguồn thu này có thể phục vụ tái thiết sau xung đột và tạo đòn bẩy trong đàm phán. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo đây có thể là tiền lệ nguy hiểm, làm xói mòn nguyên tắc tự do hàng hải.

Hormuz – “yết hầu” của năng lượng toàn cầu

Eo biển Strait of Hormuz từ lâu được coi là tuyến vận tải chiến lược bậc nhất thế giới, trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể:

Giới quan sát nhận định, nếu việc thu phí được áp dụng:

Trong bối cảnh đó, lập trường của Singapore được xem là tín hiệu cho thấy nhiều quốc gia có thể không chấp nhận thay đổi luật chơi trên các tuyến hàng hải quốc tế.

Bối cảnh ngừng bắn mong manh

Diễn biến này xảy ra ngay sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần, với điều kiện quan trọng là Tehran mở lại eo biển Hormuz.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết nước này sẵn sàng đảm bảo an toàn hàng hải trong thời gian ngừng bắn, nhưng có thể đi kèm các điều kiện kỹ thuật và giám sát.

Tuy nhiên, việc xuất hiện đề xuất thu phí cho thấy căng thẳng vẫn chưa thực sự hạ nhiệt, và cuộc chơi địa chính trị tại “yết hầu năng lượng” của thế giới vẫn còn nhiều biến số khó lường.