Mở lối cho chứng chỉ lưu ký: Bước cần thiết hay cuộc chơi mạo hiểm?

Việt Nam đang hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy hợp tác quốc tế để phát hành chứng chỉ lưu ký, mở rộng kênh huy động vốn ra nước ngoài. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng hạng thị trường chứng khoán và tăng sức hút với nhà đầu tư toàn cầu.

Chứng chỉ lưu ký không còn là lựa chọn, mà là mệnh lệnh của thời đại hội nhập. Đây không chỉ là cánh cửa mở ra dòng vốn quốc tế, mà còn là tấm hộ chiếu nâng tầm doanh nghiệp Việt trên bản đồ tài chính toàn cầu. Đồng thời, nó thiết lập một hành lang pháp lý minh bạch, giúp nhà đầu tư ngoại dễ dàng tiếp cận và đồng hành cùng doanh nghiệp trong cuộc chơi lớn.

Việt Nam đang từng bước kiến tạo một hành lang pháp lý vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu đưa doanh nghiệp trong nước vươn ra sân chơi tài chính toàn cầu. Các khung quy định như Luật Chứng khoán 2019, Nghị định 155/2020/NĐ-CP hay Thông tư 119/2020/TT-BTC đã đặt nền móng cho hoạt động chào bán và niêm yết chứng khoán ra nước ngoài, trong đó có hình thức chứng chỉ lưu ký (depository receipts) – công cụ được đánh giá là chiếc cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp nội và dòng vốn ngoại.

Theo ông Vũ Chí Dũng – Trưởng ban Pháp chế và Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sau 25 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ về quy mô lẫn chiều sâu. Tuy nhiên, để hội nhập sâu và nâng hạng thị trường, Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế toàn cầu hóa dòng vốn, trong đó chứng chỉ lưu ký là cấu phần then chốt. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả rõ rệt tại các trung tâm tài chính lớn như Mỹ, Anh, Singapore... khi giúp doanh nghiệp nâng tầm minh bạch, chuẩn hóa quản trị và mở rộng kênh tiếp cận nhà đầu tư quốc tế.

Dù khái niệm chứng chỉ lưu ký không còn xa lạ, nhưng tại Việt Nam, việc triển khai vẫn ở giai đoạn khởi đầu. Số lượng doanh nghiệp đủ điều kiện phát hành còn hạn chế, chủ yếu do các rào cản về quy mô, chuẩn mực kế toán, yêu cầu công bố thông tin và năng lực tiếp cận thị trường vốn quốc tế. Tuy nhiên, theo ông Dũng, trong bối cảnh Việt Nam đang tăng tốc hội nhập và hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi, thì tiềm năng của chứng chỉ lưu ký là rất lớn và cần được khai mở một cách quyết liệt.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đồng bộ, hợp tác chặt chẽ với các tổ chức tài chính quốc tế và các sàn chứng khoán lớn trên thế giới để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình phát hành chứng chỉ lưu ký – đảm bảo sự minh bạch, hiệu quả và hội nhập tiêu chuẩn toàn cầu.

Pháp lý cần đi trước, thị trường mới bứt phá

Ông Nguyễn Quang Thương – Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) cho biết, Việt Nam đã có nền tảng pháp lý cho việc phát hành chứng chỉ lưu ký trên cổ phiếu Việt tại nước ngoài và bước đầu đã có kết quả tích cực, như trường hợp phát hành tại thị trường Thái Lan. Tuy nhiên, chiều ngược lại – phát hành chứng chỉ lưu ký trên cổ phiếu nước ngoài tại Việt Nam – vẫn còn khoảng trống pháp lý. Việc lấp đầy khoảng trống này sẽ tạo động lực quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu nhà đầu tư và tăng sức cạnh tranh của thị trường nội địa.

Ông Thương kiến nghị cơ quan quản lý sớm bổ sung quy định cụ thể về phát hành, niêm yết chứng chỉ lưu ký tại thị trường Việt Nam. Đồng thời, cần tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo chuyên sâu để nâng cao năng lực cho các công ty chứng khoán và nhà đầu tư trong nước.

Kết nối ASEAN qua chứng chỉ lưu ký: Góc nhìn từ Singapore

Bà Bernice Tan – Phó Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) chia sẻ, hệ sinh thái sản phẩm của SGX được thiết kế để phục vụ cả nhà đầu tư ngắn hạn lẫn dài hạn. Trong đó, chứng chỉ lưu ký Singapore (SDR) là công cụ đại diện quyền sở hữu tại các công ty niêm yết nước ngoài, góp phần kết nối dòng vốn và mở rộng lựa chọn đầu tư.

Theo bà Tan, phát hành chứng chỉ lưu ký liên sàn sẽ tận dụng hiệu quả hạ tầng thị trường sẵn có, tăng cường kết nối thanh khoản giữa các sàn chứng khoán trong ASEAN, đồng thời giúp các nhà đầu tư tổ chức, bán lẻ và trung gian tiếp cận nhiều lựa chọn hơn. Việc này không chỉ gia tăng thanh khoản cho cả thị trường cơ sở và thị trường SDR, mà còn giúp củng cố sức mạnh cho hệ sinh thái tài chính nội địa.

SGX cũng đang triển khai hàng loạt hoạt động truyền thông, đào tạo và kết nối với các doanh nghiệp niêm yết để nâng cao nhận thức về SDR – từ việc lập hồ sơ doanh nghiệp trên nền tảng truyền thông của SGX, tổ chức hội thảo định kỳ, đến việc hợp tác với KOLs và các nền tảng tài chính để lan tỏa thông tin một cách sinh động và hiệu quả.

Cổ phiếu Việt sẽ có mặt tại Singapore

Trong thời gian tới, VNX sẽ tăng cường hợp tác với SGX để phát triển sản phẩm mới, chia sẻ kinh nghiệm và đẩy mạnh phát hành chứng chỉ lưu ký trên cổ phiếu Việt Nam tại Singapore. Đây được kỳ vọng là bước tiến chiến lược, góp phần đưa doanh nghiệp Việt tiếp cận dòng vốn quốc tế một cách bài bản, chuyên nghiệp – đồng thời khẳng định vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam trong chuỗi giá trị tài chính khu vực và toàn cầu.