Margin giảm sâu, ngành chứng khoán bước vào cuộc chiến sinh tồn

Thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến cuộc cạnh tranh khốc liệt ở mảng bán lẻ khi các công ty đua nhau hạ lãi suất margin xuống sát lãi suất tiết kiệm để hút nhà đầu tư, trong khi đồng thời đẩy mạnh công nghệ và sản phẩm nhằm gia tăng thị phần. Đây là chiến lược “đốt lợi nhuận để mở rộng ảnh hưởng” của các định chế tài chính trong bối cảnh thị trường không ngừng phình to.

Sau zerofee, đến lượt margin trở thành vũ khí cạnh tranh mới. Các công ty chứng khoán lớn đang tận dụng sức mạnh vốn để đẩy lãi suất cho vay xuống mức hấp dẫn, gia tăng sức ép lên toàn thị trường. Trong bối cảnh miễn phí giao dịch đã trở thành tiêu chuẩn, cuộc đua thu hút khách hàng đang chuyển sang mặt trận margin – nơi “tiền rẻ” trở thành lá bài chiến lược để giành giật thị phần.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang mở rộng với tốc độ chưa từng có, và mảng bán lẻ – nơi mỗi tháng đón thêm hàng trăm nghìn tài khoản cá nhân – chính là “miếng bánh” hấp dẫn nhất. Trong cuộc chơi mới, các tập đoàn tài chính không thể đứng ngoài, bởi chứng khoán giờ đây là mảnh ghép không thể thiếu trong hệ sinh thái ngân hàng – bảo hiểm – quản lý tài sản – đầu tư.

Trong ba năm gần đây, nhiều ông lớn đã quay trở lại thị trường chứng khoán bằng chiến lược quen thuộc: thâu tóm công ty nhỏ, tái cấu trúc bộ máy và tăng vốn khủng. Những tên tuổi mới này đang tạo ra áp lực cạnh tranh trực diện với khối ngoại và đẩy lùi làn sóng bành trướng của các công ty chứng khoán nước ngoài – vốn từng chiếm ưu thế rõ rệt giai đoạn 2018–2021.

Sức ép này cũng đang khiến nhiều công ty chứng khoán tư nhân trong nước buộc phải tăng vốn để giữ thị phần, bởi trong lĩnh vực bán lẻ, vốn không chỉ là sức mạnh tài chính mà còn là bệ phóng để triển khai sản phẩm mới.

Một ví dụ điển hình được nêu ngay tại đại hội cổ đông năm nay: khi nữ Chủ tịch – đồng thời là nhà sáng lập của một công ty chứng khoán từng là biểu tượng trong mảng bán lẻ – viện dẫn lý do mất thị phần vì hacker tấn công, thì Ban kiểm soát lại thẳng thừng chỉ ra vấn đề thực sự nằm ở chỗ: công ty đã quá lâu không ra mắt sản phẩm mới, mất đi sức cạnh tranh cốt lõi.

Nếu nhìn lại hành trình 5 năm qua, các công ty tiên phong về sản phẩm – từ chính sách hoa hồng cao, tư vấn viên “đánh nhanh thắng nhanh”, miễn phí giao dịch phái sinh cho đến mô hình “chứng khoán công nghệ” – đều đã đạt vị thế dẫn đầu. VPS vươn lên số 1, TCBS bám sát top đầu với chiến lược phát triển công nghệ bài bản.

Chiến lược zerofee từng gây tranh cãi, nay đã trở thành chuẩn mực. Song, cuộc chơi không dừng lại ở đó.

Margin đang là chiến tuyến mới, nơi các công ty chứng khoán thi nhau đưa ra lãi suất hấp dẫn, thậm chí thấp hơn cả lãi suất tiết kiệm để “móc hầu bao” khách hàng. Những gói vay với lãi suất chỉ 6–9%/năm, ưu đãi kéo dài và hạn mức lớn lên đến hàng chục tỷ đồng đang được thiết kế tinh vi để phục vụ từng phân khúc: nhà đầu tư mới, tái kích hoạt, chuyên nghiệp…

Một số công ty còn áp dụng margin theo bậc thang – vay càng nhiều, lãi suất càng cao – nhằm kiểm soát rủi ro nhưng vẫn đảm bảo hấp dẫn người chơi. Từ vài trăm tỷ, quy mô các chương trình ưu đãi margin nay đã lên đến hàng nghìn tỷ cho mỗi chiến dịch, cho thấy mức độ “chịu chi” chưa từng có.

Tuy nhiên, vốn rẻ là chưa đủ. Các công ty đang tăng tốc đầu tư vào hệ thống công nghệ, trí tuệ nhân tạo, học máy, robot tư vấn… để nâng cao trải nghiệm đầu tư và giữ chân người dùng.

Cũng như zerofee, cuộc đua hạ lãi suất margin là nước cờ mang tính “đốt lãi để mua thị phần”. Nhưng khi dư nợ margin và thanh khoản giao dịch đồng loạt tăng, các công ty chứng khoán hiểu rằng: chi phí hôm nay là nền tảng cho vị thế ngày mai.