Mạnh tay với doanh nghiệp "zombie"

Việc làm sạch dữ liệu doanh nghiệp được kỳ vọng giúp nâng cao chất lượng quản lý thuế, hạn chế tình trạng lợi dụng pháp nhân để trốn thuế, mua bán hóa đơn và tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn.

Theo Bộ Tài chính, cả nước hiện có khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Nhóm này bao gồm các doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể, những đơn vị bỏ địa chỉ kinh doanh, hoặc trường hợp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng chưa thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Sự tồn tại của các doanh nghiệp zombie xuất phát từ nhiều nguyên nhân: hồ sơ tồn đọng nhiều năm, thiếu nguồn lực xử lý, doanh nghiệp không còn hồ sơ, hoặc không thể liên hệ được. Một số trường hợp còn liên quan đến giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, yêu cầu phối hợp của nhiều cơ quan.

Tác động đến môi trường kinh doanh

Nếu không rà soát và xử lý đồng bộ, lượng hồ sơ tồn đọng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dữ liệu quản lý thuế, gây khó khăn cho các doanh nghiệp có nhu cầu giải thể hoặc khôi phục hoạt động. Dữ liệu không chính xác cũng làm sai lệch thống kê kinh tế vĩ mô và ảnh hưởng đến các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Việc chuẩn hóa cơ sở dữ liệu sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp gia nhập và rút lui khỏi thị trường theo đúng quy định, đồng thời kiểm soát các hành vi lợi dụng pháp nhân và mã số thuế để trốn thuế hoặc trục lợi ngân sách.

Các giải pháp pháp luật và thực thi

Bộ Tài chính đã trình Quốc hội ban hành Luật Quản lý thuế số 108/2025 theo hướng quản lý dựa trên dữ liệu, áp dụng quản lý rủi ro và đẩy mạnh chuyển đổi số. Theo đó, cơ quan thuế chỉ kiểm tra tại trụ sở đối với các trường hợp có rủi ro cao. Tại dự thảo nghị định hướng dẫn luật, Bộ Tài chính đề xuất cho phép cơ quan thuế mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký quá 3 năm hoặc bị cưỡng chế thuế trên 3 năm nhưng vẫn không xử lý được nợ thuế.

Chiến dịch Làm sạch mã số thuế

Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Thuế triển khai chiến dịch tập trung rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và xử lý 3 nhóm đối tượng: doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể; doanh nghiệp đã rời thị trường nhưng chưa hoàn tất thủ tục; và các trường hợp bị giả mạo thông tin. Chiến dịch sẽ giúp chuẩn hóa cơ sở dữ liệu, đẩy nhanh giải quyết hồ sơ tồn đọng và kiểm soát chặt các hồ sơ phát sinh mới. Thời gian tới, cơ quan này sẽ phối hợp với Bộ Công an xác minh thông tin định danh và xử lý các hành vi lợi dụng pháp nhân, mã số thuế và hóa đơn.