Lực hấp dẫn kìm hãm đổi mới – và bí mật Moderna

Sự hợp lý chính là lực hấp dẫn ngăn cản đổi mới xảy ra. – Noubar Afeyan

1. Tại sao đổi mới lại khó nhằn?

• Con người thường quá hợp lý → thấy rủi ro thì… bỏ qua.

• Nhà phát minh thì chỉ mê nghiên cứu, không mặn mà thị trường.

• Nhà đầu tư thì thích an toàn, chắc ăn, ghét mạo hiểm.

Kết quả: Rất nhiều ý tưởng đột phá chết yểu chỉ vì… bị hợp lý hóa.

Nhưng doanh nhân khởi nghiệp thì khác. Bạn phải biết bẻ cong lực hấp dẫn này để đưa ý tưởng ra thị trường.

2. Flagship và cách họ tạo công ty từ phòng lab

Flagship (quỹ đã tạo ra Moderna) có cách tiếp cận rất thú vị:

• Họ tự rót vốn 2–3 năm đầu, nuôi dưỡng startup như công ty con.

• Xây đội ngũ, văn hóa, bằng chứng khái niệm.

• Khi đã chín, họ spin-out (tách ra) gọi vốn ngoài.

Nói cách khác: Họ không ngồi chờ tia chớp sáng tạo. Họ có quy trình hệ thống để tạo công ty.

3. Case study: Moderna

• Năm 2010, ai cũng nghĩ mRNA không thể thành thuốc. Thử rồi, thất bại, thậm chí nguy hiểm.

• Flagship nhìn vào khoa học mới: biến đổi hóa học RNA để ổn định hơn.

• Không có bài báo khoa học nào chứng minh, nhưng họ quyết định: thử ngay, không chờ tương lai xa.

Kết quả: Moderna ra đời, trở thành công ty dược phẩm mRNA nổi tiếng toàn cầu, IPO thành công, và đặc biệt được biết đến với vaccine COVID-19.

Thông điệp: Đổi mới không đến từ ý tưởng thần kỳ mà từ quy trình tiến hóa có hệ thống – thử, sai, chọn lọc, lặp lại.

4. Ví dụ khác

• iPad: Nhiều người tưởng Steve Jobs bỗng ngộ ra. Nhưng thực tế nó là tiến hóa từ Walkman → iPod → iPhone → iPad.

• Tesla: Không phải phát minh xe điện, mà là kết quả của nhiều lần thử – từ pin laptop → pin xe nhỏ → đến Model S, rồi mở rộng.

Cái bất ngờ mà thế giới thấy thật ra chỉ là bản nâng cấp tất yếu của một hành trình có hệ thống.

5. Bài tập thực hành

Hãy thử chọn một công nghệ/ý tưởng bạn quan tâm và tự hỏi:

1. Điều hợp lý mà mọi người đang tin là gì?

VD: AI chỉ thay thế được việc nhỏ, không thể viết sách/thiết kế sản phẩm.

2. Nếu bẻ cong sự hợp lý này, cơ hội nào sẽ mở ra?

3. Bạn có thể thiết kế một quy trình thử - sai - lặp lại để chứng minh điều ngược lại không?

Viết xuống và biến nó thành bản thử nghiệm nhỏ trong 1–3 tháng.

6. Ba bài học:

1. Đừng để sự hợp lý gi.ết ch.ết đổi mới. Đôi khi chính cái phi lý mới mở ra thị trường tỷ đô.

2. Đổi mới không phải phép màu. Nó là kết quả của một quy trình tiến hóa có hệ thống.

3. Hãy học từ Flagship và Moderna: Bắt đầu sớm, thử nhanh, lặp lại, và nuôi dưỡng cho đến khi sẵn sàng ra riêng.

Thông điệp Bài 12:

Đổi mới không phải xổ số. Nó không ngẫu nhiên. Nó là tiến hóa có hệ thống – và doanh nhân khởi nghiệp phải học cách đi ngược sự hợp lý để tạo đột phá.

Ở Bài 13, chúng ta sẽ cùng phân tích: Làm sao để thiết kế một công xưởng đổi mới ngay trong startup của bạn – thay vì ngồi chờ ý tưởng từ trên trời rơi xuống.

⸻

P/s: Bạn giỏi chuyên môn, kinh nghiệm làm việc 5 - 10 năm mà không biết làm sao để làm chủ? Inbox tư vấn nhé. Yes.