"Luật chơi" mới tại eo biển Hormuz?

Bất chấp tối hậu thư từ Nhà Trắng, Iran vừa chính thức đơn phương thiết lập một "thực tế mới" tại eo biển Hormuz bằng việc áp đặt phí an ninh nghiêm ngặt đối với mọi tàu thuyền. Trong bối cảnh lưu lượng giao thông hàng hải sụt giảm kỷ lục tới 94%, tuyên bố "không ngoại lệ" của Tehran đang đẩy chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu vào một cuộc khủng hoảng chưa có tiền lệ.

Hơn 3.200 con tàu cùng 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt trong "vòng vây" pháp lý và quân sự, biến vùng biển huyết mạch này thành tâm điểm của cuộc đối đầu sinh tử giữa Iran và liên minh Mỹ - Israel.

Iran đang tái định hình luật chơi tại eo biển Hormuz khi tuyên bố áp dụng cơ chế “phí an ninh” đối với tất cả tàu thuyền đi qua, không phân biệt quốc gia. Động thái này được xem là bước đi cứng rắn nhằm kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược và bù đắp thiệt hại trong bối cảnh xung đột leo thang.

Theo nguồn tin liên quan Hội đồng An ninh Tối cao Iran, mọi tàu muốn đi qua Hormuz an toàn đều phải tuân thủ quy định mới, kể cả các quốc gia được xem là thân thiện. Việc không có ngoại lệ cho thấy Tehran đang chuyển từ cách tiếp cận linh hoạt sang kiểm soát toàn diện, đặt yếu tố an ninh lên trên mọi cân nhắc ngoại giao.

Phản ứng từ phía Mỹ nhanh chóng xuất hiện. Donald Trump cảnh báo sẽ nhắm vào hạ tầng năng lượng và dân sự của Iran nếu tuyến đường này không được mở lại hoàn toàn. Căng thẳng vì thế tiếp tục bị đẩy lên, khiến không gian đối thoại ngày càng thu hẹp.

Trong tuyên bố mới nhất, lực lượng hải quân thuộc IRGC khẳng định trật tự an ninh khu vực đã thay đổi, đồng thời nhấn mạnh các cường quốc bên ngoài không còn khả năng chi phối môi trường hàng hải gần Iran. Thông điệp được đưa ra rõ ràng: Hormuz sẽ không quay lại trạng thái cũ, đặc biệt với Mỹ và Israel.

Thực tế trên tuyến vận tải cho thấy mức độ gián đoạn chưa từng có. Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, Iran chỉ cho phép lưu thông hạn chế qua eo biển – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Lưu lượng tàu giảm tới 94%, từ khoảng 138 chuyến mỗi ngày xuống dưới 10, biến một trong những “huyết mạch năng lượng” quan trọng nhất thế giới thành điểm nghẽn chiến lược.

Hệ quả lan rộng nhanh chóng. Hàng nghìn tàu bị mắc kẹt quanh khu vực, kéo theo hàng chục nghìn thủy thủ không thể rời tàu. Chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu đứng trước nguy cơ gián đoạn kéo dài, trong khi chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải leo thang.

Việc Iran siết chặt Hormuz không chỉ là phản ứng chiến thuật, mà còn là đòn bẩy địa chính trị nhằm gia tăng sức ép trong đàm phán. Tuy nhiên, khi tuyến đường này bị “vũ khí hóa”, rủi ro không còn giới hạn trong khu vực mà có thể lan ra toàn cầu, đặc biệt với các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.

Trong bối cảnh đó, mỗi tín hiệu từ Hormuz đều mang ý nghĩa vượt xa một điểm nóng khu vực. Nó trở thành phép thử cho khả năng kiểm soát xung đột, cũng như mức độ chịu đựng của thị trường năng lượng thế giới trước các cú sốc địa chính trị.