MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lỗ lớn nhưng chưa rời cuộc chơi: Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đang toan tính gì?

Bộ Tài chính cho biết, 65% doanh nghiệp tài chính có vốn FDI, bao gồm nhiều doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, dù thua lỗ suốt nhiều năm vẫn mở rộng hoạt động. Các chuyên gia đặt nghi vấn về việc “chuyển giá”, nhưng cũng không loại trừ khả năng doanh nghiệp chấp nhận lỗ để giữ thị phần, đón đầu cơ hội trên thị trường bảo hiểm đầy tiềm năng.

Lợi nhuận âm, gánh nặng tài chính và dấu hỏi về chiến lược kinh doanh

Báo cáo tổng hợp và phân tích báo cáo tài chính năm 2023 của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) do Bộ Tài chính trình Chính phủ đã chỉ ra những điểm đáng chú ý về nhóm doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực tài chính, bảo hiểm và ngân hàng.

Tổng tài sản của nhóm này đạt 1.042.888 tỷ đồng, chiếm khoảng 10% tổng tài sản toàn khối doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, nợ phải trả của nhóm đã tăng mạnh, lên mức 822.916 tỷ đồng vào cuối năm 2023, cao hơn 98.480 tỷ đồng so với năm 2022 (tương đương mức tăng 13,6%). Tốc độ tăng nợ này vượt xa mức tăng trung bình 5,7% của toàn khối FDI, nâng tổng nợ phải trả của toàn bộ khối doanh nghiệp FDI lên 5.764.735 tỷ đồng trong năm qua.

Đáng lưu ý, 65% số doanh nghiệp FDI tài chính, trong đó có các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, đang ghi nhận lợi nhuận sau thuế chưa phân phối âm. Với hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu đạt 3,74 – mức cao trong nhóm doanh nghiệp FDI, các công ty này đang sử dụng đòn bẩy tài chính chưa hợp lý, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán. Khả năng thanh toán ngắn hạn giảm 5%, trong khi hệ số thanh toán tổng quát chỉ ở mức 1,27, thấp hơn năm trước 1% và tiệm cận ngưỡng rủi ro.

Dù lợi nhuận âm kéo dài, các doanh nghiệp FDI tài chính, bảo hiểm và ngân hàng vẫn đóng góp 9.003 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước trong năm 2023, từ tổng mức lợi nhuận 21.452 tỷ đồng.

Nhóm doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ: Kẻ thắng, người thua

Trong bức tranh chung của ngành bảo hiểm nhân thọ, có sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp. Những "ông lớn" gia nhập thị trường từ sớm như Prudential, Manulife, Chubb Life, Dai-ichi… sau hơn 25 năm hoạt động đã bắt đầu thu về kết quả kinh doanh khả quan, duy trì thị phần vững chắc. Ngược lại, nhóm doanh nghiệp tham gia thị trường khoảng 10 năm trở lại đây lại đối mặt với thua lỗ kéo dài, thậm chí âm vốn chủ sở hữu và đóng thuế 0 đồng.

Theo số liệu từ VietnamFinance, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đa quốc gia như Manulife, Prudential, Generali, FWD, Sun Life, AIA, Chubb Life, Dai-ichi cùng với Bảo Việt đang kiểm soát phần lớn thị phần bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải tất cả đều thành công trong việc tối ưu hóa lợi nhuận từ thị trường đầy tiềm năng này.

Chiến lược chiếm lĩnh thị trường hay dấu hiệu chuyển giá?

Nhận định về thực trạng này, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Trưởng bộ môn Thị trường Tài chính, Đại học Kinh tế TP.HCM) cho rằng, trong chiến lược kinh doanh của các tập đoàn đa quốc gia, việc chuyển lợi nhuận về công ty mẹ thông qua gia tăng chi phí cho công ty con tại nước sở tại là điều phổ biến. Điều này dẫn đến việc dù công ty con báo lỗ, công ty mẹ vẫn có thể thu về lợi nhuận.

Dù vậy, để xác định có hay không hành vi "chuyển giá", cần xem xét kỹ mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con, cũng như các giao dịch nội bộ, bao gồm việc mua bán công nghệ, bản quyền, phí quản lý… Đây là vấn đề mà cơ quan quản lý cần điều tra và kết luận.

Một câu hỏi khác đặt ra là tại sao nhiều doanh nghiệp bảo hiểm FDI vẫn mở rộng đầu tư dù thua lỗ kéo dài? Theo ông Huân, mỗi tập đoàn có chiến lược riêng. Một số ngân hàng như Citibank hay ANZ từng thua lỗ và rút khỏi Việt Nam, nhưng các công ty bảo hiểm lại khác. Lĩnh vực này có mức cạnh tranh cao nhưng tiềm năng lớn, khiến nhiều doanh nghiệp chấp nhận lỗ trong giai đoạn đầu để chiếm lĩnh thị trường.

Ông Huân dẫn chứng trường hợp Prudential, thời gian đầu vào Việt Nam đã chịu lỗ nhiều năm để xây dựng thương hiệu, mở rộng mạng lưới và loại bỏ đối thủ cạnh tranh. Thông thường, phải sau 10 năm, doanh nghiệp bảo hiểm mới có thể đạt được thị phần ổn định và bắt đầu có lãi. Hiện tại, tỷ lệ dân số Việt Nam tham gia bảo hiểm nhân thọ mới chỉ khoảng 11%, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn.

Ngoài ra, đặc thù của ngành bảo hiểm nhân thọ khiến doanh thu trong những năm đầu tiên chủ yếu được dùng để chi trả hoa hồng đại lý, chi phí vận hành… Tổng mức hoa hồng và thưởng có thể lên tới 50-60%, thậm chí cao hơn. Do đó, nếu khách hàng huỷ hợp đồng sớm (trong vòng 1-2 năm), công ty bảo hiểm cũng chịu thiệt hại đáng kể.

Dù vậy, chiến lược chấp nhận lỗ để chiếm thị phần hay nghi vấn chuyển giá vẫn là bài toán cần lời giải từ các cơ quan quản lý, nhằm đảm bảo sự minh bạch và phát triển bền vững cho thị trường bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam.