#Pháp luật

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lỗ hổng kiểm dịch và bài toán lương tâm ngành thú y

Dưới cái bóng của việc tinh gọn bộ máy và thu nhập thấp, một bộ phận cán bộ thú y đang biến "hàng rào kỹ thuật" thành cửa ngõ cho thực phẩm bẩn, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe trẻ em.

Theo chuyên gia, việc lực lượng thú y cơ sở bị thu hẹp là thực tế, song không thể lấy lý do thiếu người hay thu nhập thấp để biện minh cho việc buông lỏng quản lý.

Vụ việc thịt lợn nhiễm dịch vẫn đi qua nhiều khâu và xuất hiện trong bếp ăn trường học đặt ra câu hỏi trực diện về trách nhiệm của lực lượng thú y. Trong bối cảnh dịch tả lợn châu Phi còn diễn biến phức tạp, đây lẽ ra phải là tuyến phòng thủ đầu tiên.

Theo các chuyên gia, một con lợn từ khi xuất chuồng, vận chuyển đến giết mổ đều phải qua kiểm soát thú y. Việc lợn bệnh vẫn lọt vào chuỗi tiêu thụ cho thấy các khâu kiểm dịch, giết mổ và lưu thông đã xuất hiện lỗ hổng đáng báo động.

Vấn đề không chỉ nằm ở kỹ thuật. Với dịch bệnh như tả lợn châu Phi, có trường hợp nhận diện được qua biểu hiện lâm sàng, nhưng cũng có ca tiềm ẩn. Nếu kiểm tra chỉ mang tính hình thức, thiếu công cụ và quy trình chặt chẽ, nguy cơ bỏ lọt là điều khó tránh. Nhưng khi số lượng lớn thịt bệnh đi xuyên qua nhiều tầng kiểm soát, đó không còn là sơ suất đơn lẻ.

Thực tế cho thấy hệ thống thú y cơ sở tại nhiều địa phương đã bị thu hẹp sau quá trình sắp xếp bộ máy. Nhiều trạm thú y cấp huyện sáp nhập, lực lượng cấp xã không còn chuyên trách, dẫn đến tình trạng địa bàn rộng nhưng nhân lực mỏng, việc giám sát không còn liên tục.

Tuy nhiên, yếu tố con người vẫn là điểm mấu chốt. Thiếu nhân lực hay thu nhập thấp không thể trở thành lý do cho việc buông lỏng quản lý. Khi đã được giao nhiệm vụ mà vẫn để lợn bệnh lọt qua, đó là vấn đề trách nhiệm nghề nghiệp.

Một mắt xích lỏng lẻo không chỉ gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi mà còn đe dọa trực tiếp an toàn thực phẩm, đặc biệt với các bếp ăn tập thể. Nếu thịt bệnh, thậm chí đã có dấu hiệu rõ ràng, vẫn được đưa vào giết mổ và tiêu thụ, thì đó không còn là sai sót nghiệp vụ, mà là sự xuống cấp trong kỷ luật thực thi.

Các chuyên gia cũng chỉ ra điểm yếu mang tính hệ thống: cơ chế giám sát theo chuỗi đang bị đứt gãy. Khi trách nhiệm bị chia nhỏ nhưng thiếu kiểm tra chéo hiệu quả, chỉ cần một khâu buông lỏng là toàn bộ hệ thống có thể mất kiểm soát.

Hệ lụy không dừng ở người tiêu dùng. Thực phẩm không đảm bảo còn làm méo mó môi trường cạnh tranh, gây bất lợi cho các cơ sở sản xuất tuân thủ quy định.

Trước thực trạng này, cơ quan quản lý xác định vụ việc là đặc biệt nghiêm trọng và đã tiến hành xử lý hình sự một số cá nhân liên quan. Đồng thời, các đợt kiểm tra chuyên đề về giết mổ, kiểm dịch và lưu thông sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Định hướng sắp tới là siết chặt quản lý theo chuỗi, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và kiểm soát rủi ro, lấy khâu giết mổ làm trung tâm. Cùng với đó là việc chấn chỉnh kiểm dịch tại lò mổ, kiểm soát vận chuyển và siết chặt hoạt động qua biên giới.

Dù vậy, bài toán không dễ giải trong ngắn hạn khi cả nước vẫn tồn tại hàng chục nghìn cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, trong khi số cơ sở tập trung còn hạn chế. Điều này khiến việc kiểm soát đồng bộ gặp nhiều khó khăn.

Từ những vụ việc vừa qua, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường lực lượng mà còn phải khôi phục kỷ luật thực thi, xác định rõ trách nhiệm đến từng khâu, từng cá nhân. Khi “hàng rào thú y” không còn vững, mọi nỗ lực kiểm soát phía sau đều trở nên mong manh.