Liệu 6 nút thắt này có làm đổ vỡ thỏa thuận Mỹ - Iran?

Dù Mỹ và Iran được cho là đã đạt được thỏa thuận hòa bình sau nhiều tháng căng thẳng, giới quan sát nhận định số phận của thỏa thuận này vẫn phụ thuộc vào việc giải quyết 6 vấn đề địa chính trị then chốt.

Thứ nhất, eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Mỹ muốn Iran dỡ bỏ hoàn toàn phong tỏa, không thu phí và khôi phục tự do hàng hải, trong khi Tehran vẫn muốn duy trì quyền kiểm soát đối với khu vực này.

Thứ hai, chương trình hạt nhân của Iran. Washington yêu cầu Tehran từ bỏ năng lực làm giàu uranium và chấp nhận cơ chế thanh sát nghiêm ngặt, còn Iran chỉ đồng ý cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân nhưng vẫn bảo lưu quyền làm giàu uranium phục vụ mục đích dân sự.

Thứ ba, mạng lưới lực lượng ủy nhiệm của Iran như Hezbollah, Hamas hay Houthi. Mỹ và Israel muốn Tehran chấm dứt hỗ trợ các lực lượng này, trong khi đây là một phần quan trọng trong chiến lược ảnh hưởng khu vực của Iran.

Thứ tư, năng lực tên lửa và hiện diện quân sự. Chương trình tên lửa đạn đạo được xem là "lằn ranh đỏ" với Iran, còn yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực lại là điều Washington khó chấp nhận.

Thứ năm, dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa. Iran muốn nhận ngay hàng chục tỷ USD tài sản bị đóng băng, trong khi Mỹ chỉ đồng ý nới lỏng trừng phạt theo từng giai đoạn dựa trên mức độ thực hiện cam kết.

Thứ sáu, chiến sự tại Lebanon. Israel tuyên bố các chiến dịch quân sự nhằm vào Hezbollah là độc lập với thỏa thuận Mỹ - Iran, trong khi Tehran coi đây là một phần không thể tách rời của tiến trình ngừng bắn.

Càng nhìn vào 6 vấn đề then chốt này, càng thấy rằng việc đạt được thỏa thuận có thể là phần dễ nhất; giữ cho thỏa thuận tồn tại mới là thử thách lớn nhất.