Lệnh phong tỏa "bóp nghẹt" dầu Iran

Sau lệnh phong tỏa hàng hải từ Mỹ, xuất khẩu dầu thô của Iran đã rơi tự do từ 2 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn 287.000 thùng/ngày. Việc hơn 40 triệu thùng dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư đang châm ngòi cho những biến động sâu sắc trên thị trường năng lượng toàn cầu và dòng tiền đầu tư.

Nguồn cung đứt gãy cùng đe dọa "D-Day kinh tế" từ Mỹ sẽ tác động ra sao đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp lọc dầu, vận tải biển và chi phí đầu vào của các ngành sản xuất?

Từ giữa tháng 7/2026, Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran. Theo dữ liệu công ty tình báo hàng hóa Kpler, xuất khẩu dầu thô Iran giảm mạnh từ 2 triệu thùng/ngày trước xung đột xuống chỉ 287.000 thùng/ngày hiện tại, tương đương giảm 86%. Hơn 40 triệu thùng dầu bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman do phong tỏa. Trung Quốc, nhà nhập khẩu chính của Iran, cũng cắt giảm nhập khẩu từ 800.000-1,7 triệu xuống 523.000 thùng/ngày. Nếu xu hướng này tiếp tục, Iran chỉ có đủ dầu cung cấp cho Trung Quốc trong khoảng 5 tháng.

Dầu và năng lượng chiếm 65% tổng kim ngạch xuất khẩu Iran (57,5 tỷ USD năm 2025). Sụt giảm xuất khẩu dầu thô, dầu nhiên liệu (từ 256.000 xuống 61.000 thùng/ngày) và LPG gần như đình trệ sẽ gây thâm hụt ngân sách lớn. Bình thường Iran nhập khẩu 78 tỷ USD hàng hóa/năm nhưng chỉ có khoảng 20-25 tỷ USD từ xuất khẩu phi dầu mỏ. Thiếu hụt ngoại tệ gia tăng, ảnh hưởng khả năng trả nợ và chi trả nhập khẩu của nước này.

Ngành thép Iran, từng xuất khẩu 5 tỷ USD/năm, bị cuộc chiến ảnh hưởng nặng nề. Thiếu thép trên thị trường trong nước đẩy giá tăng, cản trở sản xuất các ngành phụ thuộc. Ngoài ra, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa triển khai các biện pháp trừng phạt kinh tế mới nhằm vào Iran, khiến Tehran khó né tránh và tiếp tục gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu, ngoại tệ dự trữ và ổn định kinh tế vĩ mô.

Khủng hoảng ngoại tệ của Iran có thể tạo ra cơ hội thị trường cho các quốc gia khác trong khu vực Trung Đông. Các nhà cung cấp dầu thay thế có thể lấp đầy khoảng trống do Iran để lại. Tuy nhiên, nếu các lệnh trừng phạt mới được triển khai, sự không chắc chắn địa chính trị sẽ tiếp tục tác động đến giá năng lượng toàn cầu và các chuỗi cung ứng liên quan đến khu vực.