Lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran bên bờ vực đổ vỡ?

Chỉ vài giờ sau cái bắt tay lịch sử giữa Donald Trump và Tehran, hy vọng hòa bình tại Vùng Vịnh đã bị xé nát bởi các đợt không kích khốc liệt. Iran chính thức tuyên bố tạm dừng lưu thông qua eo biển Hormuz, đáp trả trực diện việc Mỹ và Israel bị cáo buộc vi phạm nghiêm trọng các điều khoản cốt lõi của lệnh ngừng bắn.

Sự mâu thuẫn giữa tuyên bố của Mỹ và bên trung gian Pakistan về phạm vi đình chiến tại Lebanon đang đẩy nỗ lực ngoại giao vào ngõ cụt, trong khi thương vong tại Beirut không ngừng tăng cao.

Lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran bên bờ vực đổ vỡ?

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf.

Trạng thái hòa hoãn ngắn ngủi tại Trung Đông nhanh chóng bị phá vỡ khi các diễn biến quân sự mới xuất hiện chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được công bố. Tình hình leo thang khiến tuyến vận tải năng lượng chiến lược tại eo biển Hormuz lập tức trở thành tâm điểm căng thẳng.

Phía Iran cáo buộc các cam kết cơ bản của thỏa thuận đã bị vi phạm ngay từ đầu, khiến nền tảng đối thoại trở nên thiếu tin cậy. Những hành động quân sự tiếp diễn trong khu vực, đặc biệt là các đợt không kích quy mô lớn, được xem là yếu tố kích hoạt phản ứng cứng rắn từ Tehran.

Trong bối cảnh đó, việc hạn chế lưu thông qua eo biển Hormuz được coi là đòn đáp trả mang tính chiến lược. Đây là tuyến hàng hải huyết mạch của thị trường năng lượng toàn cầu, nơi chiếm tỷ trọng đáng kể lưu lượng dầu vận chuyển mỗi ngày. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể tạo hiệu ứng lan rộng lên giá năng lượng và tâm lý thị trường.

Căng thẳng càng trở nên phức tạp khi phạm vi áp dụng của thỏa thuận ngừng bắn không thống nhất giữa các bên. Một số tuyên bố cho thấy thỏa thuận chỉ giới hạn trong quan hệ song phương, trong khi các bên khác lại kỳ vọng phạm vi rộng hơn, bao trùm toàn khu vực. Sự lệch pha này khiến rủi ro hiểu lầm và leo thang tiếp tục gia tăng.

Trong khi đó, các cuộc tấn công tại Lebanon vẫn diễn ra với cường độ cao, gây thiệt hại lớn và làm dấy lên làn sóng chỉ trích từ cộng đồng quốc tế. Những diễn biến này càng làm suy yếu niềm tin vào khả năng duy trì một lệnh ngừng bắn bền vững.

Giới quan sát cho rằng thị trường hiện đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, nơi mọi tín hiệu dù nhỏ cũng có thể kích hoạt biến động lớn. Khi các kênh đối thoại chưa đủ vững chắc và thực địa vẫn nóng lên từng giờ, nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn của thỏa thuận là kịch bản không thể loại trừ.

Trong bức tranh đó, eo biển Hormuz không chỉ là điểm nghẽn địa lý, mà đang trở thành “điểm nghẽn niềm tin” của toàn bộ cục diện khu vực.