Làm sếp không nhất thiết phải giỏi chuyên môn

Có một hiểu lầm mà nhiều bạn khởi nghiệp hay mắc phải, đó là nghĩ rằng khi đứng ở vị trí cao nhất thì nhất định phải quán xuyến được tất cả mọi việc trong công ty. Tức là chuyên môn nào cũng phải hiểu sâu, hiểu kỹ hơn nhân viên thì mới “yên tâm” làm sếp được, nhỡ nhân viên có hỏi thì còn… biết đường mà trả lời.

Mình nghĩ rằng đã khởi nghiệp thì chắc chắn các bạn cũng có lượng kiến thức nhất định về sản phẩm mình bán, nhưng nếu để nói về việc duy trì công ty lâu dài, thì sếp không nhất thiết phải rất giỏi chuyên môn, mà cần những thứ khác quan trọng hơn. Mình xin chia sẻ một vài điều chính cho các bạn:

1. Năng lực quản trị

Theo mình, năng lực quan trọng nhất của một người lãnh đạo không phải là năng lực chuyên môn, mà là năng lực quản trị.

Một người lãnh đạo không được tuyển để làm thay nhân viên. Nhiệm vụ của họ là xây dựng đội ngũ, lựa chọn đúng người, giao đúng việc và tạo ra một hệ thống giúp mọi người làm việc hiệu quả.

Ví dụ rất đơn giản, nếu mình thuê một tài xế thì không có nghĩa mình phải lái xe giỏi hơn tài xế. Thuê một kế toán thì không có nghĩa mình phải giỏi kế toán hơn họ. Thuê một kỹ sư thì cũng không cần phải giỏi kỹ thuật hơn kỹ sư. Nếu cứ cho rằng người quản lý phải giỏi hơn tất cả nhân viên ở mọi lĩnh vực thì điều đó gần như không thể xảy ra, đặc biệt với những doanh nghiệp có hàng trăm hay hàng nghìn nhân sự.

Tuy nhiên, việc có kiến thức nền tảng rất quan trọng. Nó giúp cho bạn có thể nhận diện được ai là người có năng lực tốt, có mức độ am hiểu sâu với vấn đề cần giải quyết. Ví dụ: mình cần tuyển đầu bếp nấu ăn ngon, thì ít ra mình cũng nên… sành ăn một chút thì mới tuyển được.

Bên cạnh đó, việc có khả năng nhận diện người có thái độ tốt, đạo đức tốt cũng rất quan trọng. Tài xế đi xe an toàn vẫn tốt hơn tài xế đi nhanh, lạng lách giỏi. Kế toán thì khỏi nói chắc ai cũng hiểu.

2. Xây dựng hệ thống

Theo mình, người lãnh đạo quản lý bằng hệ thống, chứ không quản lý bằng việc chứng minh mình giỏi hơn cấp dưới. Hệ thống ở đây bao gồm quy trình làm việc rõ ràng, cách giao việc cụ thể, cơ chế phối hợp giữa các phòng ban và phương pháp đánh giá minh bạch. Khi hệ thống đủ tốt, người lãnh đạo không cần phải trực tiếp làm từng công việc mà vẫn có thể biết công việc đang diễn ra như thế nào và hỗ trợ đội ngũ khi cần.

Tuy nhiên, điều đó cũng tạo ra áp lực đối với sếp bởi hệ thống sẽ luôn cần nâng cấp, cập nhật, liên tục thay đổi để phù hợp với tình hình của công ty, tình hình nhân sự vào các thời điểm cũng như mục tiêu kinh doanh. Các chế độ thưởng phạt, văn hóa công sở, quy định làm việc phải cực kỳ linh hoạt, phù hợp và công bằng với các nhân viên trong công ty. Công việc càng trơn tru, nhân viên càng hăng hái làm việc thì càng chứng tỏ hệ thống hiệu quả. Đó mới là điều sếp nên làm.

3. Ứng dụng sức mạnh công nghệ

Trong thời đại này, mình cho rằng doanh nghiệp nên ứng dụng các phần mềm quản trị càng sớm càng tốt. Không phải vì phần mềm sẽ thay thế con người, mà vì nó giúp việc quản lý minh bạch, giảm phụ thuộc vào cảm tính và hỗ trợ doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn.

Nhưng mình nhấn mạnh một điều là doanh nghiệp không nhất thiết phải mua phần mềm đắt tiền. Điều quan trọng là phần mềm đó có phù hợp với quy mô và nhu cầu của doanh nghiệp hay không.

Ngày trước khi Dh Foods mới thành lập, công ty rất nhỏ nên bọn mình gần như quản trị hoàn toàn bằng thủ công. Mình hay nói vui là "quản trị bằng cơm", tức là mọi việc đều do con người tự theo dõi và xử lý. Khi quy mô còn nhỏ thì cách đó vẫn vận hành được.

Nhưng khi doanh nghiệp phát triển, số lượng nhân sự, đơn hàng và quy trình ngày càng nhiều thì cách quản lý đó không còn hiệu quả nữa. Nếu lúc đó đã có những giải pháp phù hợp như hiện nay thì mình nghĩ nên triển khai từ sớm. Thực tế, đến cuối năm 2024 Dh Foods mới bắt đầu triển khai Odoo. Nhìn lại thì mình thấy nếu có thể chuẩn hóa hệ thống quản trị sớm hơn thì quá trình phát triển sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, vì thay đổi tư duy và thói quen làm việc của cả một tổ chức luôn cần thời gian.

Vậy suy cho cùng, một người lãnh đạo giỏi không phải là người biết làm tất cả mọi việc tốt hơn nhân viên. Người lãnh đạo giỏi là người biết tìm đúng người, dùng đúng người, tin tưởng giao việc, xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả và tạo điều kiện để những người giỏi phát huy năng lực của mình.