"Lá bài tẩy" giúp ông Trump xoay chuyển thế trận với Iran

Không cần đến những cuộc tập kích tên lửa rầm rộ, hệ thống đường ống dẫn dầu xuyên bán đảo Ả Rập đang trở thành "vũ khí im lặng" giúp Tổng thống Donald Trump vô hiệu hóa quân bài chiến lược của Tehran tại eo biển Hormuz.

Trong chiến lược đối đầu với Mỹ và Israel, Iran được cho là tìm cách gây sức ép kinh tế thông qua thị trường dầu mỏ. Nếu nguồn cung bị gián đoạn và giá xăng tại Mỹ tăng mạnh, áp lực chính trị đối với Washington có thể gia tăng.

Tâm điểm của chiến lược này là eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Mỗi ngày, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu tinh chế đi qua khu vực này, tương đương gần 1/5 nhu cầu tiêu thụ toàn cầu.

Chỉ cần dòng chảy dầu qua Hormuz bị gián đoạn, thị trường năng lượng có thể lập tức phản ứng. Trong một đợt biến động gần đây, giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng và tăng vọt chỉ trong thời gian rất ngắn sau khi xuất hiện lo ngại về nguồn cung.

Những tuyến đường ống có thể “giải nhiệt” thị trường

Dù vậy, kịch bản Iran gây sốc nguồn cung toàn cầu không hoàn toàn dễ dàng. Một số tuyến đường ống tại bán đảo Ả Rập có thể đóng vai trò tuyến vận chuyển thay thế.

Đáng chú ý là tuyến đường ống Đông – Tây dài khoảng 1.200 km của Saudi Arabia, nối Vịnh Ba Tư với Biển Đỏ. Tuyến ống này được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước nhằm phòng ngừa khả năng eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Theo giới phân tích, hệ thống này có thể vận chuyển khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày – không đủ thay thế hoàn toàn dòng chảy qua Hormuz, nhưng đủ để giảm bớt phần nào cú sốc nguồn cung.

Bên cạnh đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng sở hữu một tuyến đường ống dẫn dầu ra Vịnh Oman với công suất khoảng 1,5–2 triệu thùng/ngày.

Sự kết hợp của hai tuyến đường ống này có thể giúp thị trường tránh được kịch bản gián đoạn hoàn toàn, dù giá dầu vẫn có khả năng tăng mạnh.

Hiện nhiều siêu tàu chở dầu đã bắt đầu thay đổi lộ trình, hướng đến các cảng bốc hàng ngoài Hormuz. Tuy nhiên, câu hỏi lớn là liệu các cảng này có đủ năng lực xử lý lượng tàu khổng lồ trong thời gian ngắn hay không.

Canh bạc của Washington

Việc duy trì các tuyến vận chuyển thay thế có thể giúp Mỹ và các đồng minh kéo dài “thời gian phản ứng” trước cú sốc dầu mỏ.

Theo các chuyên gia, chiến lược của Washington chỉ có thể thành công nếu một số điều kiện được đáp ứng: các tuyến đường ống phải hoạt động hiệu quả, xung đột không kéo dài quá lâu và các cơ sở năng lượng trong khu vực không bị tấn công nghiêm trọng.

Những yếu tố này cho thấy cuộc đối đầu tại Vùng Vịnh không chỉ là bài toán quân sự, mà còn là một canh bạc lớn về năng lượng và kinh tế.

Lối thoát mong manh của thị trường dầu

Dù các tuyến đường ống có thể giúp giảm bớt áp lực, chúng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của eo biển Hormuz. Nếu xung đột kéo dài và dòng chảy dầu tiếp tục bị gián đoạn, giá năng lượng toàn cầu sẽ chịu áp lực lớn.

Ngoài ra, việc Saudi Arabia và UAE tăng cường xuất khẩu qua các tuyến ống thay thế cũng khiến họ đối mặt với rủi ro an ninh mới. Các trạm bơm, đường ống hoặc cảng dầu có thể trở thành mục tiêu tấn công nếu căng thẳng leo thang.

Trong bối cảnh đó, thị trường dầu mỏ đang chứng kiến một “trận chiến năng lượng” mới, nơi những đường ống dẫn dầu có thể trở thành yếu tố quyết định không kém gì các vũ khí quân sự.