KRX vận hành: Nhà đầu tư buộc phải thuộc lòng những thay đổi này

Hệ thống giao dịch mới KRX mang đến hàng loạt thay đổi quan trọng cho nhà đầu tư, từ cách ưu tiên lệnh, sửa lệnh, đến việc mở rộng giao dịch lô lẻ và thay đổi quy định về ký quỹ, giúp nâng cao tốc độ xử lý và tạo cơ hội cho các sản phẩm mới. Tuy nhiên, các sản phẩm như T+0 và bán khống sẽ chưa được triển khai ngay.

Từ ngày 5/5, hệ thống công nghệ KRX chính thức đi vào vận hành tại HOSE, đánh dấu bước chuyển mình mang tính cấu trúc của thị trường chứng khoán Việt Nam. Với loạt thay đổi như T+0, bán khống, hợp đồng quyền chọn và rút ngắn thanh toán, nhà đầu tư buộc phải làm quen với luật chơi mới – nơi tốc độ và chiến lược sẽ định đoạt kết quả.

Trong buổi livestream cùng ngày, các chuyên gia của Công ty Chứng khoán SSI đã chia sẻ những thay đổi quan trọng mà nhà đầu tư cần nắm vững khi hệ thống giao dịch mới được vận hành.

Lệnh ATO/ATC không còn ưu tiên tuyệt đối

Trên hệ thống cũ, lệnh ATO/ATC luôn được ưu tiên tuyệt đối, thậm chí trước cả lệnh mua giá trần và bán giá sàn. Tuy nhiên, với hệ thống KRX, thứ tự ưu tiên của các lệnh sẽ dựa vào thời gian nhập lệnh. Dù lệnh ATO/ATC vẫn được ưu tiên hơn lệnh giới hạn (LO), nhưng không còn chiếm ưu thế tuyệt đối như trước đây. Thêm vào đó, trên bảng giá điện tử, lệnh ATO/ATC sẽ không còn hiển thị dưới dạng chữ "ATO", "ATC", mà thay vào đó sẽ hiển thị dưới dạng lệnh giới hạn. Khối lượng dư mua, dư bán chỉ thể hiện phần chưa khớp, trong khi phần đã khớp sẽ được tách riêng, kèm theo giá dự kiến khớp.

Cập nhật quy định sửa lệnh và lệnh MP đổi tên

Với hệ thống KRX, nhà đầu tư không thể cùng lúc sửa giá và khối lượng trong một lần. Việc điều chỉnh giá hoặc tăng khối lượng sẽ làm mất thứ tự ưu tiên của lệnh, trong khi việc giảm khối lượng vẫn duy trì thứ tự. Đặc biệt, trong phiên ATO/ATC, lệnh không được hủy và việc sửa lệnh vẫn không ảnh hưởng đến thứ tự ưu tiên. Lệnh thị trường (MP) sẽ đổi tên thành MTL (Market to Limit), và nếu không khớp hết, phần còn lại sẽ chuyển thành lệnh giới hạn với giá cộng hoặc trừ một bước giá so với mức giá gần nhất.

Mở rộng giao dịch lô lẻ và thỏa thuận

Lệnh lô lẻ giờ đây không chỉ được giao dịch trong khung giờ khớp lệnh liên tục mà có thể được đặt từ 9h đến 14h45, nhưng chỉ chấp nhận dưới dạng lệnh giới hạn. Giao dịch thỏa thuận cũng được điều chỉnh: cả bên mua và bán đều có thể chủ động nhập lệnh, thay vì chỉ bên bán như hiện tại. Một điểm đáng chú ý là giao dịch cổ phiếu bị hạn chế trên sàn HOSE sẽ được kéo dài cả ngày, với các phiên giao dịch ATO, PCA (15 phút) và ATC. Trong 5 phút cuối mỗi phiên PCA, nhà đầu tư không được phép hủy hoặc sửa lệnh. Trái ngược với HOSE, sàn HNX vẫn duy trì giao dịch cổ phiếu hạn chế vào thứ Sáu hàng tuần.

Room ngoại thay đổi theo thời gian thực

Một trong những thay đổi quan trọng là cách tính room sở hữu nước ngoài. Trước đây, room chỉ giảm khi lệnh được khớp, nhưng với hệ thống KRX, room sẽ bị trừ ngay khi lệnh được nhập vào sàn. Nếu lệnh bị hủy, room sẽ tự động được bổ sung trở lại.

Cập nhật phái sinh và nộp, rút ký quỹ

Hệ thống KRX cũng đưa ra quy ước tên mới cho các hợp đồng phái sinh phát sinh sau khi hệ thống vận hành, theo chuẩn quốc tế, với đầy đủ thông tin về sản phẩm, chỉ số tham chiếu, và thời gian đáo hạn. Các hợp đồng hiện tại vẫn giữ nguyên tên cũ. Cách thức nộp và rút tiền ký quỹ cũng được điều chỉnh: trước đây, nhà đầu tư phải nộp tiền vào Trung tâm Lưu ký (VSDC) trước khi mở vị thế, giờ đây chỉ cần nộp tiền vào tài khoản tại công ty chứng khoán, sau đó chuyển lên VSDC vào cuối ngày theo vị thế thực tế, và hoàn tất trước 9h30 sáng hôm sau (T+1) để tránh bị đóng băng tài khoản. Với việc rút tiền, trước đây nhà đầu tư có thể rút ngay trong ngày, nhưng giờ phải chờ đến ngày T+1.

Phí mới và những thay đổi khác

Phí quản lý vị thế qua đêm (2.550 đồng/hợp đồng/đêm) đã được thay thế bằng phí bù trừ (2.550 đồng/hợp đồng), thu ngay khi lệnh được khớp. Phí quản lý tài sản ký quỹ vẫn giữ nguyên mức 0,0024%/tháng.

Theo các chuyên gia của SSI, hệ thống KRX sẽ nâng cao tốc độ xử lý, giúp giao dịch diễn ra mượt mà dù khối lượng lớn, đồng thời tạo điều kiện cho việc ra mắt các sản phẩm mới như T+0 và bán khống. Tuy nhiên, dù nền tảng đã sẵn sàng, các sản phẩm này sẽ chưa được triển khai ngay lập tức.