Kịch bản bất ngờ có thể nâng hạng TTCK Việt Nam

Khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, dòng tiền từ các quỹ đầu tư tham chiếu theo chỉ số FTSE Emerging sẽ đổ vào thị trường, đặc biệt là các cổ phiếu có vốn hóa lớn và thanh khoản tốt.

Sau nhiều năm kiên trì giải quyết các vấn đề cản trở, Việt Nam đang ở gần ngưỡng nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi. Đặc biệt, Thông tư 68/2024/TT-BTC với những điều chỉnh quan trọng hứa hẹn sẽ tạo cơ hội thu hút dòng vốn hàng tỷ USD, đồng thời nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Dưới tác động từ diễn biến phức tạp của thị trường toàn cầu trong năm 2023, chứng khoán Việt Nam đã bước vào năm 2024 với tâm thế "lạc quan thận trọng". Mặc dù nhiều dấu hiệu tích cực cho thấy thời kỳ khó khăn đã lùi xa, nhưng thị trường vẫn phải đối mặt với không ít thử thách. Trong bối cảnh này, câu chuyện nâng hạng trở thành một điểm sáng đầy triển vọng, hứa hẹn sẽ thúc đẩy dòng tiền và cải thiện tâm lý nhà đầu tư.

Sau hai đợt đánh giá của FTSE Russell, Việt Nam vẫn nằm trong danh sách các quốc gia đang được theo dõi cho việc nâng hạng, bởi chưa đáp ứng đầy đủ một số tiêu chí quan trọng. Điều này khiến dòng vốn trở nên thận trọng, khiến thị trường thiếu động lực và chưa thể vượt qua ngưỡng kháng cự 1.300 điểm.

Nhằm giải quyết những vướng mắc còn tồn đọng, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 68/2024/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 2/11/2024. Thông tư này điều chỉnh bốn quy định quan trọng, nổi bật là việc cho phép các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mua cổ phiếu mà không cần đảm bảo đủ tiền trước (Non-Prefunding Solution - NPS), cùng với việc bổ sung lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh. Những thay đổi này không chỉ gia tăng tính linh hoạt và giảm bớt chi phí tài chính, mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi theo chuẩn FTSE Russell.

Trước thềm đánh giá nâng hạng sắp tới, ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Khối Pháp chế và Kiểm soát Tuân thủ của CTCP Chứng khoán SSI, đã chia sẻ về triển vọng dòng vốn ngoại cũng như quá trình triển khai Thông tư 68, kỳ vọng tạo cú hích mạnh mẽ cho thị trường chứng khoán trong thời gian tới.

Ông có thể cập nhật về tiến độ triển khai Thông tư 68/2024/TT-BTC trong gần 2 tháng qua?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Thông tư 68 đã được triển khai thực tế gần 2 tháng. Tại SSI và một số công ty chứng khoán có thị phần lớn với tổ chức nước ngoài, chúng tôi ghi nhận việc áp dụng hệ thống NPS rất hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài vẫn duy trì xu hướng bán ròng trên thị trường Việt Nam. Bộ Tài chính hiện đang lấy ý kiến để tham mưu Chính phủ sửa đổi Nghị định 155, nhằm sớm đưa các sửa đổi, bổ sung của Luật Chứng khoán vào thực tế, từ đó tạo ra cú hích thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025.

Theo ông, những quy định mới của Thông tư 68 có gây khó khăn cho cơ quan quản lý và nhà đầu tư?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Thông tư 68 cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài có thể mua cổ phiếu mà không cần đủ tiền khi đặt lệnh (Non-Prefunding). Đây là một giải pháp mới, yêu cầu cơ quan quản lý, VSDC và các thành viên thị trường phải thay đổi các quy định pháp lý hiện hành và chuẩn bị quy trình nghiệp vụ, con người, hệ thống, cũng như cơ chế quản trị rủi ro, nguồn vốn để triển khai các giao dịch Non-Prefunding một cách hiệu quả và an toàn. Các rủi ro như giao dịch thất bại cũng đã được thảo luận và chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi Thông tư có hiệu lực.

Về phía nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, việc ký kết thỏa thuận giao dịch Non-Prefunding là một điều chưa từng có tiền lệ. Trước đó, nhiều quỹ đầu tư đã bày tỏ lo ngại về vấn đề pháp lý và thủ tục phê duyệt nội bộ khi phải ký kết thỏa thuận này. Tuy nhiên, nhờ vào quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, bao gồm cả việc tham khảo ý kiến từ các tổ chức quốc tế, Thông tư 68 đã giúp các giao dịch Non-Prefunding được triển khai thành công mà không gặp phải khó khăn lớn.

Sau lần lỡ hẹn "con sóng" nâng hạng trong năm 2024, ông đánh giá như thế nào về triển vọng nâng hạng của Việt Nam vào năm 2025 khi các nút thắt dần được tháo gỡ?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Sau khi Thông tư 68 có hiệu lực từ đầu tháng 11, tổ chức nâng hạng cần khoảng 6 tháng để đánh giá quy trình mới và thu thập phản hồi từ các nhà đầu tư. Do đó, khả năng nâng hạng vào tháng 3/2025 là khó khả thi. Tuy nhiên, chúng tôi dự đoán rằng FTSE Russell sẽ công bố thông tin nâng hạng cho thị trường chứng khoán Việt Nam vào kỳ đánh giá tháng 9/2025.

Theo ông, việc nâng hạng sẽ tạo ra những thay đổi như thế nào đối với dòng vốn ngoại vào thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Sau khi được nâng hạng, tùy theo quy mô vốn hóa và tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free-float), các quỹ đầu tư sẽ điều chỉnh tỷ trọng phân bổ vào Việt Nam. Theo tính toán của SSI, các quỹ đầu tư thụ động tham chiếu FTSE có thể rót vào TTCK Việt Nam lên tới 1,6 tỷ USD. Với các quỹ chủ động, dòng vốn sẽ phụ thuộc vào các yếu tố định tính, nhưng do các quỹ này thường lớn gấp 5 lần quỹ thụ động, nên nếu Việt Nam được nâng hạng, dòng tiền vào thị trường sẽ rất lớn.

Thực tế, các quỹ đầu tư vào thị trường mới nổi không chỉ đầu tư với quy mô lớn hơn mà còn có tiêu chí đầu tư chuyên nghiệp và khắt khe hơn, giúp dòng tiền này trở nên bền vững và lâu dài. Đây chính là lý do tại sao trong chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Thủ tướng Chính phủ đã đặt mục tiêu nâng hạng Việt Nam vào năm 2025.

Những nhóm quỹ nào sẽ có tiềm năng lớn nhất trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Các quỹ thụ động theo chỉ số FTSE sẽ tự động tăng tỷ trọng đầu tư vào Việt Nam. Tiếp theo, các quỹ chủ động cũng sẽ điều chỉnh chiến lược dựa trên các tiêu chí riêng biệt. Điều quan trọng là cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao tỷ lệ free-float và tránh tình trạng nhà đầu tư nước ngoài bị giới hạn bởi các quy định về sở hữu.

Dù Thông tư 68 đã có hiệu lực nhưng khối ngoại vẫn duy trì đà bán ròng mạnh. Theo ông, liệu đây có phải là dấu hiệu của các sức ép từ bên ngoài như tỷ giá, lãi suất, hay vấn đề nội tại của thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Việc khối ngoại bán ròng có thể do nhiều yếu tố, trong đó có áp lực từ tỷ giá, lãi suất và những vấn đề nội tại của thị trường chứng khoán Việt Nam. Một số yếu tố nội tại, như thiếu cơ hội đầu tư mới, giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài, thiếu thông tin công bố bằng tiếng Anh, chưa cho phép bán khống hoặc giao dịch trong ngày, đều là những nguyên nhân khiến dòng vốn khối ngoại bị rút ra. Tuy nhiên, với sự ra đời của Thông tư 68 và Luật Chứng khoán sửa đổi, chúng tôi tin rằng những vấn đề này sẽ được khắc phục, giúp thị trường trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Theo ông, nhóm ngành nào sẽ hưởng lợi lâu dài khi thị trường Việt Nam được nâng hạng? Và điều gì giúp những nhóm ngành này tạo lợi thế so với phần còn lại?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, dòng tiền từ các quỹ đầu tư theo chỉ số FTSE Emerging sẽ đổ vào, đặc biệt là các cổ phiếu có vốn hóa lớn và thanh khoản tốt như VCB, VNM, SAB, MSN, VHM, HPG, VJC. Ngoài ra, nhóm công ty chứng khoán cũng sẽ hưởng lợi từ việc thị trường sôi động và hấp dẫn hơn.

Trong bối cảnh chờ nâng hạng, nhà đầu tư nên tập trung vào nhóm cổ phiếu nào? Đâu là chiến lược tối ưu để giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận trong giai đoạn này?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Mỗi nhà đầu tư sẽ có khẩu vị và kỳ vọng khác nhau, nhưng đối với những người không có nhiều thời gian hay kiến thức, tôi khuyên nên cân nhắc đầu tư thụ động thông qua chứng chỉ quỹ. Trong năm 2024, nhiều quỹ do SSIAM quản lý, như SCA, VLGF hay ETF Finlead, đã đạt mức tăng trưởng vượt trội so với chỉ số VN-Index.

Đối với các nhà đầu tư chủ động, tôi khuyên nên tập trung vào các doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ các chính sách vĩ mô hoặc xu hướng ngành. Các lĩnh vực như công nghệ, bán lẻ, tiêu dùng, logistics và bất động sản khu công nghiệp là những lựa chọn sáng giá. Tuy nhiên, đầu tư luôn đi kèm với rủi ro, vì vậy nhà đầu tư nên xác định chứng khoán là kênh đầu tư dài hạn, tránh giao dịch dựa trên tâm lý trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Ông có lời khuyên gì cho nhà đầu tư trong kịch bản việc nâng hạng tiếp tục bị trì hoãn?

Ông Nguyễn Khắc Hải: Dù việc nâng hạng diễn ra vào thời điểm nào, tôi tin rằng nội tại các doanh nghiệp sẽ không bị ảnh hưởng. Việc nâng hạng chỉ là yếu tố hỗ trợ kích thích dòng tiền và làm thị trường thêm sôi động. Nhà đầu tư nên tập trung vào những doanh nghiệp dẫn đầu trong các lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong năm 2025.

Xin cảm ơn ông!