Kịch bản 200 USD/thùng dầu không còn là viễn tưởng?

Sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz – "yết hầu" của ngành năng lượng thế giới – đang đẩy giá dầu Brent vọt lên đỉnh cao nhất trong gần hai năm. Giữa bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang, các nhà phân tích bắt đầu cảnh báo về một kịch bản kinh hoàng: Giá dầu chạm ngưỡng 200 USD/thùng, vượt xa mọi dự báo thông thường.

Khi nguồn cung thế giới có nguy cơ "bốc hơi" 12 triệu thùng mỗi ngày, câu hỏi hiện nay không còn là giá dầu có tăng hay không, mà là cú sốc này sẽ tàn phá nền kinh tế toàn cầu đến mức nào.

Kịch bản 200 USD/thùng dầu không còn là viễn tưởng?

Giá dầu thế giới tăng mạnh trong những ngày gần đây khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Dầu Brent giao ngay đã tăng hơn 16% chỉ sau ba phiên giao dịch, lên khoảng 92,7 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2024. Trong khi đó, dầu WTI cũng tiến sát ngưỡng 91 USD/thùng.

Ban đầu, nhiều tổ chức tài chính dự báo giá dầu có thể sớm quay lại mốc 100 USD/thùng khi xung đột bùng phát. Tuy nhiên, khi nguy cơ gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz ngày càng rõ ràng, các kịch bản bi quan hơn bắt đầu xuất hiện. Một số nhà phân tích cho rằng giá dầu có thể lên 150 USD/thùng nếu khủng hoảng kéo dài, thậm chí chạm mốc 200 USD/thùng trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng.

Với giới đầu tư, câu hỏi lúc này không còn là liệu giá dầu có tăng hay không, mà là mức độ của cú sốc năng lượng mà thị trường toàn cầu phải đối mặt.

Trọng tâm của rủi ro nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược của thị trường năng lượng. Nếu khu vực này bị phong tỏa trong thời gian dài, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỗi ngày có thể bị gián đoạn. Ngay cả khi các nguồn thay thế như đường ống dẫn dầu hoặc sản lượng từ Mỹ và Guyana được tăng cường, thị trường vẫn có thể thiếu hụt khoảng 12 triệu thùng/ngày.

Mức sụt giảm này thậm chí còn lớn hơn cú lao dốc của nhu cầu năng lượng toàn cầu trong giai đoạn cao điểm của đại dịch Covid-19.

Theo ước tính của Goldman Sachs, nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn hoàn toàn trong một tháng, giá dầu có thể tăng thêm khoảng 15 USD/thùng. Dù vậy, kho dự trữ dầu chiến lược toàn cầu khoảng 8 tỷ thùng cùng các tuyến vận chuyển thay thế có thể giúp giảm bớt phần nào áp lực, khiến mức tăng thực tế thấp hơn.

Tuy nhiên, thị trường đã bắt đầu phản ánh rủi ro này. Các nhà phân tích cho biết giá dầu hiện đã bao gồm khoảng 14 USD/thùng “phí rủi ro” – khoản phụ trội mà nhà đầu tư sẵn sàng trả để phòng ngừa nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong ngắn hạn.

Ngay cả khi lưu lượng vận chuyển chỉ bị gián đoạn một phần, giá dầu vẫn có thể tiếp tục leo thang. Goldman Sachs gần đây cũng nâng dự báo giá dầu trung bình trong quý II/2026, với dầu Brent khoảng 76 USD/thùng và WTI khoảng 71 USD/thùng.

Lý do khiến giá dầu có thể tăng vọt nằm ở đặc tính khó thay thế của năng lượng. Khi nguồn cung thiếu hụt, nhu cầu thường giảm rất chậm. Doanh nghiệp vẫn cần nhiên liệu để sản xuất, người dân vẫn phải đổ xăng để đi lại, còn các hãng hàng không không thể cắt giảm hoàn toàn nhiên liệu bay.

Chi phí năng lượng vì vậy nhanh chóng lan sang toàn bộ nền kinh tế. Giá vé máy bay tăng, chi phí vận tải leo thang và người tiêu dùng cảm nhận rõ áp lực ngay tại các trạm xăng.

Để hình dung phản ứng của thị trường, nhiều chuyên gia nhắc lại giai đoạn 2007-2009, khi giá dầu từng tăng vọt lên 147 USD/thùng trước khi nhu cầu toàn cầu buộc phải điều chỉnh giảm. Nếu quy đổi theo giá trị hiện tại sau lạm phát, mức đỉnh đó tương đương khoảng 220 USD/thùng.

Con số này cho thấy một điều: trong những cú sốc địa chính trị nghiêm trọng, kịch bản giá dầu vượt xa các mốc quen thuộc hoàn toàn không phải điều viển vông.