Không đẩy rủi ro làm đường sắt cao tốc sang doanh nghiệp

Tại buổi họp báo thường kỳ và gặp mặt báo chí đầu xuân Bính Ngọ, lãnh đạo Bộ Xây dựng đã làm rõ quan điểm về mô hình đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, nhấn mạnh nguyên tắc huy động tối đa nguồn lực xã hội nhưng không chuyển toàn bộ rủi ro sang khu vực tư nhân.

Trả lời câu hỏi về việc dự án sẽ đầu tư bằng vốn ngân sách hay theo hình thức đối tác công – tư (PPP), Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết kinh nghiệm quốc tế cho thấy, với những dịch vụ công có tính nền tảng mà khu vực tư nhân không thể hoặc không sẵn sàng đảm nhận, Nhà nước cần đóng vai trò chủ đạo. Trong trường hợp huy động tư nhân tham gia hạ tầng quy mô lớn, việc thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro phải được tính toán kỹ lưỡng.

Theo ông Huy, hiện nay cả ba phương án đầu tư gồm đầu tư công, PPP và doanh nghiệp đầu tư trực tiếp đều đang được đặt lên bàn nghiên cứu, phù hợp với nghị quyết của Quốc hội yêu cầu Chính phủ đánh giá toàn diện các mô hình. “Chỉ khi hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi, Bộ Xây dựng mới có đủ dữ liệu để xác định tổng mức đầu tư, hiệu quả kinh tế – xã hội và mô hình đầu tư phù hợp nhất”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Để phục vụ công tác này, Bộ Xây dựng đã ký hợp đồng thuê Ineco (Tây Ban Nha) – doanh nghiệp tư vấn đường sắt lớn nhất của quốc gia sở hữu mạng lưới đường sắt cao tốc dài thứ hai thế giới – thực hiện Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án. Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao làm đầu mối triển khai, tiếp quản toàn bộ kết quả nghiên cứu trước đây nhằm bảo đảm tính kế thừa và rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Ban Chỉ đạo dự án cũng đã được thành lập, do Trần Hồng Minh, Bộ trưởng Bộ Xây dựng, làm Trưởng ban.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có chiều dài hơn 1.540 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính. Tuyến được đầu tư mới hoàn toàn, đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế trên 300 km/h, chủ yếu phục vụ vận tải hành khách, đồng thời đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh.

Trước đó, tháng 5/2025, VinSpeed từng đề xuất tham gia đầu tư với phương án tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay Nhà nước lãi suất 0% trong 35 năm, nhưng đã rút đề xuất vào cuối năm 2025. Ngoài Vingroup, THACO và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cũng bày tỏ sự quan tâm.