Khoản lỗ khổng lồ và lời giải thích từ EVN về giá điện

EVN đề xuất phân bổ khoản lỗ 44.000 tỷ đồng vào giá điện, cho rằng đây là cách cần thiết để bù đắp chi phí sản xuất và có nguồn lực đầu tư các dự án trọng điểm. Động thái này được giải thích là phù hợp với Luật Điện lực hiện hành, nhằm bảo toàn vốn nhà nước và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

EVN lý giải khoản lỗ gần 45.000 tỷ đồng bắt nguồn từ việc giá bán lẻ điện kéo dài dưới giá thành sản xuất, cộng thêm gánh nặng chi phí hỗ trợ khách hàng trong cao điểm dịch Covid-19.

Trong báo cáo gửi Chính phủ về đề xuất sửa đổi Nghị định 72/2025 – quy định cơ chế và thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân – EVN nhấn mạnh sự cấp thiết phải bổ sung quy định, nhằm xử lý khoảng 44.000 tỷ đồng chi phí chưa được tính hoặc chưa tính đủ trong các lần điều chỉnh giá điện giai đoạn 2022–2023. Khoản thiếu bù này, theo EVN, đã khiến tập đoàn không được bù đắp đủ chi phí đầu vào, ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo toàn vốn nhà nước và năng lực đầu tư.

EVN cho biết sắp tới phải triển khai loạt dự án quy mô lớn và cấp bách như nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, điện khí LNG Quảng Trạch 2 & 3, thủy điện tích năng Bác Ái, điện gió ngoài khơi…. Nhu cầu vốn cho các dự án này “rất lớn”, trong khi khung pháp lý hiện tại chưa cho phép tính hết chi phí thực tế vào giá điện.

Trích dẫn Điều 52 Luật Điện lực 2024 và Luật Quản lý, đầu tư vốn nhà nước 2025, EVN khẳng định việc sửa đổi Nghị định 72/2025 là cần thiết để bảo toàn vốn, đồng thời bảo đảm nguồn lực cho các dự án năng lượng trọng điểm, phục vụ an ninh điện quốc gia.

Theo phân tích, giai đoạn 2022–2023, cơ cấu chi phí phát điện chiếm tới 83% giá thành điện, trong khi các khâu truyền tải, phân phối và quản lý chỉ chiếm khoảng 17% và còn xu hướng giảm nhờ cắt giảm chi phí. Tuy nhiên, giá nhiên liệu than, dầu, khí cùng tỷ giá ngoại tệ tăng đột biến do xung đột Nga – Ukraina và nhu cầu phục hồi sau Covid-19, cộng thêm sản lượng thủy điện suy giảm, đã đẩy giá thành sản xuất điện lên cao.

Cụ thể, năm 2022, giá thành sản xuất điện là 2.032,26 đồng/kWh, trong khi giá bán lẻ bình quân chỉ 1.882,73 đồng/kWh – thấp hơn 149,53 đồng/kWh. Năm 2023, giá thành tăng lên 2.088,90 đồng/kWh, trong khi giá bán bình quân chỉ 1.953,57 đồng/kWh – thấp hơn 135,33 đồng/kWh. Khoảng chênh lệch này cộng dồn tạo ra khoản lỗ 44.000 tỷ đồng chưa được hạch toán đầy đủ vào giá điện.

EVN khẳng định trong khó khăn, tập đoàn và các đơn vị thành viên vẫn triển khai đồng bộ giải pháp tiết giảm, tối thiểu cắt 10% chi phí thường xuyên và chi phí sửa chữa lớn. Song song, Bộ Công Thương đã tiến hành kiểm tra giá thành điện 2022–2023 và Kiểm toán Nhà nước cũng thực hiện kiểm toán chuyên đề trong năm 2024 để làm rõ cơ chế quản lý giá điện.