Kho dầu dự trữ toàn cầu cạn nhanh, châu Á trở thành “điểm nóng” của nguy cơ khủng hoảng nhiên liệu

Thế giới đang chứng kiến tốc độ suy giảm dự trữ dầu nhanh chưa từng có khi xung đột với Iran khiến dòng chảy năng lượng từ Vịnh Ba Tư bị gián đoạn nghiêm trọng, làm suy yếu “tấm đệm an toàn” vốn giúp thị trường dầu mỏ chống đỡ trước các cú sốc nguồn cung.

Chỉ sau khoảng hai tháng kể từ khi eo biển Hormuz rơi vào trạng thái gần như tê liệt, hơn 1 tỷ thùng dầu nguồn cung toàn cầu đã bị ảnh hưởng. Điều này buộc nhiều quốc gia phải liên tục khai thác lượng dầu dự trữ chiến lược và thương mại để duy trì hoạt động kinh tế.

Theo ước tính của Morgan Stanley, lượng dầu dự trữ toàn cầu đã giảm khoảng 4,8 triệu thùng/ngày trong giai đoạn từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4, mức sụt giảm lớn chưa từng ghi nhận trong dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

Trong đó, dầu thô chiếm gần 60% lượng suy giảm, phần còn lại là các sản phẩm nhiên liệu tinh chế.

Thị trường dầu mỏ toàn cầu ngày càng mong manh

Giới chuyên gia cảnh báo vấn đề đáng lo ngại không nằm ở việc tồn kho có thể về 0, mà ở chỗ hệ thống năng lượng toàn cầu luôn cần duy trì một lượng dầu tối thiểu để vận hành bình thường.

Bà Natasha Kaneva nhận định lượng dự trữ hiện đóng vai trò như “bộ giảm xóc” của thị trường dầu mỏ toàn cầu, nhưng không phải mọi thùng dầu tồn kho đều có thể được khai thác ngay lập tức.

Theo Goldman Sachs, tốc độ sụt giảm tồn kho gần đây có dấu hiệu chậm lại nhờ nhu cầu yếu hơn từ Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, ngân hàng này cảnh báo lượng tồn kho toàn cầu hiện đã xuống sát mức thấp nhất kể từ năm 2018.

Châu Á đối mặt nguy cơ thiếu nhiên liệu nghiêm trọng

Những điểm nóng đáng lo ngại nhất hiện tập trung tại châu Á, nơi nhiều nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông.

Theo các nhà giao dịch năng lượng, Indonesia, Pakistan và Philippines là những quốc gia dễ tổn thương nhất, với nguy cơ cạn dự trữ nhiên liệu chỉ trong vòng khoảng một tháng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

Trong khi đó, các nền kinh tế lớn hơn như Trung Quốc hay Hàn Quốc hiện vẫn duy trì lượng tồn kho tương đối ổn định.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích Kayrros, lượng dự trữ dầu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương ngoài Trung Quốc đã giảm khoảng 70 triệu thùng kể từ khi xung đột nổ ra.

Đặc biệt, tồn kho dầu tại Nhật Bản và Ấn Độ hiện đang ở mức thấp nhất theo mùa trong ít nhất một thập kỷ.

Tiến gần “mức báo động đỏ”

Bà Natasha Kaneva cảnh báo lượng dầu dự trữ tại các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế có thể rơi vào trạng thái “căng thẳng vận hành” ngay trong tháng tới nếu eo biển Hormuz không được mở lại.

Đây là ngưỡng mà lượng dầu còn lại không đủ để duy trì hoạt động ổn định của các đường ống, kho chứa và cảng xuất khẩu.

Ngay cả Mỹ – quốc gia được xem là “nhà cung cấp cuối cùng” của thị trường dầu mỏ toàn cầu – cũng đang ghi nhận mức tồn kho suy giảm mạnh.

Theo dữ liệu chính phủ Mỹ, dự trữ dầu chiến lược và nhiên liệu trong nước đã giảm liên tiếp suốt 4 tuần qua. Tồn kho nhiên liệu chưng cất hiện thấp nhất kể từ năm 2005, trong khi lượng xăng dự trữ đang ở vùng thấp nhất theo mùa kể từ năm 2014.

Giá dầu tăng mạnh, nguy cơ lạm phát và suy thoái lan rộng

Khủng hoảng nguồn cung đang đẩy giá dầu và nhiên liệu tăng mạnh trên toàn cầu, kéo theo nguy cơ lạm phát và suy thoái kinh tế.

Tại Ấn Độ, tình trạng thiếu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) đã xuất hiện. Trong khi đó, nhiều hãng hàng không phải cắt giảm chuyến bay do chi phí nhiên liệu leo thang.

Ở Mỹ, giá xăng tăng vọt đang tạo thêm áp lực lớn lên người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Ông Frederic Lasserre, Trưởng bộ phận nghiên cứu của công ty giao dịch năng lượng Gunvor Group, cho rằng nếu eo biển Hormuz chưa thể hoạt động trở lại vào đầu tháng 6, nhiều nền kinh tế châu Á sẽ phải đối mặt cú sốc nghiêm trọng do thiếu hụt dầu diesel.

Theo ông, châu Âu có thể còn thêm khoảng một tháng trước khi tình hình vượt ngoài tầm kiểm soát.

Dù nhu cầu dầu toàn cầu đang có dấu hiệu giảm do giá quá cao, nhiều chuyên gia cảnh báo thị trường có thể buộc phải chứng kiến giá dầu tăng mạnh hơn nữa để “bóp nghẹt” nhu cầu tiêu dùng, qua đó tái cân bằng cung – cầu trong bối cảnh lượng tồn kho ngày càng tiến sát ngưỡng nguy hiểm.