Khi xăng đắt đỏ, xe điện trở thành “phao cứu chi phí”?

Bài toán kinh tế tại trạm bơm đang nghiêng hẳn về phía xe điện với mức tiết kiệm chi phí vận hành lên tới 50%, biến EV từ một biểu tượng công nghệ thành giải pháp tài chính khôn ngoan.

Giá dầu tăng vọt vì căng thẳng Trung Đông đang tạo ra cú sốc mới cho thị trường năng lượng. Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu ngày càng khó đoán, ngày càng nhiều người tiêu dùng trên thế giới bắt đầu cân nhắc rời bỏ xe xăng để chuyển sang xe điện.

Căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo. Nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt của thế giới – làm dấy lên lo ngại lớn về nguồn cung.

Cùng lúc, một số quốc gia sản xuất dầu lớn tại Trung Đông cắt giảm sản lượng, đẩy giá dầu thô tăng mạnh. Hệ quả nhanh nhất được cảm nhận ngay tại trạm xăng, khi chi phí nhiên liệu trở thành gánh nặng mới với người tiêu dùng.

Khi xăng đắt đỏ, xe điện trở thành “phao cứu chi phí”?

Chi phí vận hành rẻ hơn, tiết kiệm vài cent cho mỗi km di chuyển đang khiến ngày càng nhiều người cân nhắc rời bỏ xe xăng để chuyển sang xe điện

Tại Mỹ, chi phí đổ đầy bình xăng cho một chiếc ô tô phổ thông hiện dao động quanh mức 49–52 USD. Trong khi đó, nhiều nền tảng năng lượng cho thấy việc sạc đầy một chiếc xe điện tại nhà chỉ tốn khoảng 20 USD.

Nếu tính theo quãng đường di chuyển, xe chạy xăng trung bình tiêu tốn khoảng 7,8 cent/km, trong khi xe điện chỉ khoảng 3,5 cent/km. Chênh lệch tưởng nhỏ này lại tạo ra khoản tiết kiệm đáng kể sau mỗi lần nạp năng lượng.

Ở Australia, các nhà kinh tế cảnh báo giá xăng có thể tăng thêm khoảng 40 cent/lít trong vài tuần tới. Nếu kịch bản này xảy ra, chi phí vận hành một chiếc xe xăng trong vòng 10 năm có thể tăng thêm khoảng 4.000 USD.

Trong lĩnh vực logistics, bài toán kinh tế càng rõ rệt hơn. Một số mô hình phân tích cho thấy nếu giá dầu diesel tăng lên khoảng 2,41 USD/lít, chi phí vận hành xe tải truyền thống có thể đắt hơn xe tải điện tới 13.000 USD mỗi năm.

Nói cách khác, giá nhiên liệu hóa thạch càng leo thang, xe điện càng trở nên hấp dẫn về mặt tài chính.

Lịch sử lặp lại: mỗi cú sốc dầu là một bước ngoặt

Ngành công nghiệp ô tô từng nhiều lần thay đổi sau các cú sốc năng lượng. Trong thập niên 1970 hay cuộc khủng hoảng dầu năm 2008, người tiêu dùng đã chuyển từ các mẫu xe tiêu hao nhiên liệu sang những dòng xe nhỏ gọn và tiết kiệm hơn.

Gần đây hơn, cuộc xung đột Nga – Ukraine năm 2022 cũng khiến giá năng lượng tăng mạnh, kéo theo doanh số xe điện bùng nổ tại nhiều thị trường.

Các nghiên cứu cho thấy mối liên hệ khá rõ ràng giữa giá xăng và nhu cầu xe điện. Tại châu Âu, khi giá xăng tăng 20%, doanh số xe điện có thể tăng thêm khoảng 17%. Ở Trung Quốc, mỗi khi giá xăng tăng thêm 1 nhân dân tệ mỗi lít, doanh số xe điện thường tăng gần 5%.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự bùng nổ của thị trường xe điện đã qua sử dụng. Quy mô thị trường này hiện lớn gấp khoảng 4 lần so với năm 2020, với hơn một nửa số xe được bán ở mức giá dưới 30.000 USD.

Tại Mỹ, quy mô thị trường xe điện cũ hiện đã lớn gấp 4 lần so với năm 2020

Nguồn cung xe điện cũ dự kiến còn tăng mạnh khi hàng trăm nghìn xe thuê dài hạn tại Mỹ hết hạn hợp đồng trong năm nay. Điều này có thể kéo giá xe điện xuống thấp hơn, giúp nhiều người lần đầu tiếp cận phương tiện điện hóa.

Đông Nam Á nổi lên trong cuộc đua xe điện

Không còn là thị trường đi sau, Đông Nam Á đang nổi lên như một điểm sáng trong quá trình chuyển đổi sang xe điện. Một số báo cáo cho thấy khoảng 1/6 số ô tô bán ra tại khu vực trong năm 2025 là xe điện.

Tại Thái Lan, câu chuyện một khách hàng mang tiền mặt đến đại lý ở Bangkok để mua ngay xe điện vì lo thiếu xăng đã trở thành ví dụ điển hình cho tâm lý tiêu dùng hiện nay.

Những mẫu xe điện giá rẻ như Neta V hay BYD Atto 3 đang được săn đón mạnh mẽ. Ngay cả khi chính phủ Thái Lan bắt đầu giảm dần các gói trợ cấp, thị trường xe điện vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định.

Malaysia cũng coi điện hóa giao thông là cách giảm gánh nặng ngân sách, khi quốc gia này phải chi hàng tỷ USD mỗi năm để trợ cấp nhiên liệu. Trong khi đó, Indonesia ghi nhận doanh số xe điện tăng gần 50% trong năm 2025.

Việt Nam trước bước ngoặt chuyển đổi

Tại Việt Nam, thị trường xe điện đang phát triển nhanh nhờ sự tham gia của các hãng sản xuất trong nước và chính sách khuyến khích từ Nhà nước.

Năm 2025, thị trường ghi nhận hơn 175.000 ô tô điện và hơn 400.000 xe máy điện được bán ra. Với tốc độ này, quy mô thị trường xe điện Việt Nam được dự báo có thể đạt 7–8 tỷ USD vào năm 2030.

Một yếu tố đáng chú ý là các chính sách hạn chế phương tiện chạy xăng tại đô thị. Hà Nội mới đây đã thông qua kế hoạch hạn chế xe máy xăng trong khu vực Vành đai 1 từ tháng 7 năm nay, buộc nhiều người dân phải cân nhắc chuyển sang phương tiện điện.

Khi giá xăng ngày càng khó lường và không gian cho động cơ đốt trong dần thu hẹp, xe điện đang trở thành lựa chọn kinh tế hơn với nhiều gia đình.