Khi Mỹ "vơ vét" đồng

Không có phát hiện mỏ mới nào đáng kể, nhưng tồn kho đồng tại Mỹ lại vọt lên mức cao nhất ba thập kỷ. Dòng “kim loại đỏ” đang âm thầm dịch chuyển về New York, phản chiếu một tính toán chiến lược phía sau bức tranh tài chính – nơi đồng không chỉ là nguyên liệu công nghiệp, mà còn là quân bài then chốt trong cuộc đua công nghệ và làn sóng AI đang tăng tốc.

Trong thế giới hàng hóa, quy luật tưởng như bất biến: giá cao ở đâu, dòng kim loại sẽ chảy về đó. Thế nhưng vài tháng qua, tại các cảng biển Mỹ, quy luật ấy không chỉ vận hành – nó bị đẩy đến mức cực đoan. Khi các mỏ lớn ở Chile, Indonesia chao đảo vì gián đoạn nguồn cung, nước Mỹ lại âm thầm chất đầy kho một lượng đồng lớn nhất kể từ thời Chiến tranh Lạnh.

Đằng sau những cánh cửa kho bãi được bảo vệ nghiêm ngặt là gì: một cú đầu cơ khổng lồ của giới buôn kim loại, hay một bước đi chiến lược mang màu sắc an ninh quốc gia?

Hơn 1 triệu tấn đồng đang "ngủ đông" tại Mỹ 

Cú “đi trước một bước” vì nỗi lo thuế quan

Theo Bloomberg, điểm khởi phát không nằm ở mỏ quặng mà ở chính trường Washington. Kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng, khả năng áp thuế nhập khẩu với đồng tinh luyện – loại được giao dịch phổ biến nhất – đã khiến thị trường rúng động.

Logic của giới thương nhân rất thẳng: nếu ngày mai thuế tăng, hôm nay phải nhập hàng.

Hệ quả là giá đồng tại New York liên tục neo cao hơn chuẩn toàn cầu tại London (LME) trong phần lớn năm 2025. Chênh lệch giá đủ hấp dẫn để những “ông lớn” như Trafigura, Mercuria hay Hartree Partners ồ ạt thuê tàu, chuyển kim loại đỏ vượt Đại Tây Dương.

Số liệu từ USGS cho thấy Mỹ đã nhập khẩu 1,7 triệu tấn đồng trong năm ngoái – gần gấp đôi năm trước. Riêng đồng tinh luyện cao gấp hai lần mức trung bình 4 năm gần nhất. Giới phân tích gọi đây là cú “đi tắt đón đầu” kinh điển: chấp nhận chi phí lưu kho để né nguy cơ thuế 15–25% trong tương lai.

“Pháo đài” triệu tấn và tham vọng tự chủ

Quy mô tích trữ hiện nay đủ khiến thị trường toàn cầu phải giật mình.

Tồn kho đồng trên sàn Comex đã lên gần 589.000 tấn ngắn (khoảng 534.000 tấn mét) – cao nhất từ năm 1989. BMO ước tính nếu tính cả hàng ngoài hệ thống sàn, tổng lượng đồng nằm trên đất Mỹ xấp xỉ 1 triệu tấn.

Con số ấy tương đương sản lượng một năm của mỏ Escondida – lớn nhất thế giới. Nói cách khác, Mỹ đang nắm trong tay lượng đồng đủ dùng khoảng 7 tháng mà không cần nhập thêm.

Nhưng câu chuyện không dừng ở đầu cơ. Dự án “Project Vault” trị giá 12 tỷ USD theo mô hình hợp tác công – tư đang được xây dựng như một kho dự trữ khoáng sản chiến lược. Đồng, theo nhiều nguồn tin, nằm trong danh sách ưu tiên. Sau những bài học phụ thuộc chuỗi cung ứng, Washington dường như không muốn lặp lại sai lầm.

Những nhà kho thương mại vì thế có nguy cơ trở thành “pháo đài” của an ninh công nghiệp.

Cơn khát AI và hệ lụy toàn cầu

Việc Mỹ hút mạnh nguồn cung khiến phần còn lại của thế giới rơi vào tình trạng thắt chặt cục bộ. Giá đồng trên LME từng vọt lên trên 14.500 USD/tấn cuối tháng 1, gây áp lực nặng nề lên các nhà sản xuất.

Tại Trung Quốc, chi phí đầu vào tăng cao buộc nhiều doanh nghiệp phải giãn sản xuất để tránh thua lỗ.

Ở góc độ đầu tư, câu chuyện lại mở ra một vế khác. Nhiều nhà đầu tư, trong đó có Chamath Palihapitiya, xem đồng là “kèo cược lớn” của năm 2026 – không chỉ vì thuế quan, mà vì AI. Một trung tâm dữ liệu có thể tiêu thụ tới 50.000 tấn đồng, trong khi để khai mở một mỏ mới cần tới 20 năm. Sự lệch pha cung – cầu dài hạn là mảnh đất màu mỡ cho kịch bản giá tăng dựng đứng.

Các quỹ ETF như CPER hay COPX vì thế trở thành kênh đón sóng thay thế cho việc nắm giữ kim loại vật chất.

Mỹ đã âm thầm xây dựng kho dự trữ đồng lớn nhất trong nhiều thập kỷ, làm biến dạng dòng chảy của kim loại đỏ này trên toàn cầu 

Tấm khiên hay quả bom nguồn cung?

Dù triển vọng dài hạn được nhiều người tô màu sáng, rủi ro ngắn hạn không hề nhỏ. Goldman Sachs và BNP Paribas cảnh báo mức giá hiện tại chịu tác động mạnh từ đầu cơ và nỗi sợ chính sách hơn là nhu cầu thực.

Nếu thuế quan không trở thành hiện thực hoặc kho dự trữ chiến lược không mua thêm như kỳ vọng, lượng đồng khổng lồ kia có thể quay trở lại thị trường, tạo áp lực giảm giá đột ngột.

“Pháo đài” đồng của Mỹ vì thế mang hai mặt: vừa là tấm khiên cho nền công nghiệp nội địa, vừa là quả bom nguồn cung treo lơ lửng trên đầu thị trường toàn cầu.

Với nhà đầu tư, chìa khóa lúc này nằm ở việc theo dõi chênh lệch giá London – New York và các tín hiệu chính sách từ Washington. Bởi trong cuộc chơi kim loại đỏ, hướng đi của dòng tiền thường được quyết định không chỉ bởi quặng dưới lòng đất, mà bởi toan tính phía sau bàn cờ quyền lực.