Khi bầu trời trở nên quá xa xỉ với túi tiền du khách

Từ những hãng bay khổng lồ như Air France, American Airlines đến các hãng giá rẻ, tất cả đều đang đồng loạt áp phụ phí và thu hẹp mạng bay, biến những kỳ nghỉ quốc tế trở thành món hàng xa xỉ phẩm.

Giá nhiên liệu bay nhảy vọt lên ngưỡng 200 USD/thùng đang châm ngòi cho một cuộc chạy đua tăng giá vé khốc liệt từ Á sang Âu. Không còn là dự báo, "cơn bão" chi phí này đang trực tiếp bóp nghẹt đà phục hồi của ngành du lịch, đẩy nhiều điểm đến vào tình thế "ngấm đòn" đau đớn.

Khi bầu trời trở nên quá xa xỉ với túi tiền du khách

Cú sốc năng lượng từ Trung Đông đang tạo hiệu ứng dây chuyền, bắt đầu từ giá nhiên liệu bay và lan rộng ra toàn bộ ngành hàng không. Khi chi phí nhiên liệu – vốn chiếm khoảng 25% tổng chi phí vận hành – tăng từ vùng 85–90 USD/thùng lên tới 150–200 USD/thùng, các hãng bay gần như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đẩy giá vé lên cao.

Từ châu Âu đến châu Á – Thái Bình Dương, làn sóng tăng giá diễn ra đồng loạt. Aegean Airlines cảnh báo kết quả kinh doanh chịu áp lực khi vừa phải cắt giảm đường bay Trung Đông, vừa gánh chi phí nhiên liệu leo thang. Air France lên kế hoạch tăng giá vé đường dài, trong khi Air New Zealand đã điều chỉnh giá trên diện rộng và tạm dừng dự báo lợi nhuận.

Tại Mỹ, American Airlines ước tính chi phí tăng thêm hàng trăm triệu USD chỉ trong quý đầu năm. Ở châu Á, Cathay Pacific và Hong Kong Airlines đồng loạt tăng phụ phí nhiên liệu, phản ánh áp lực chi phí đang lan rộng không phân biệt khu vực.

Không chỉ giá vé, cấu trúc vận hành cũng bị xáo trộn. Việc điều chỉnh đường bay để tránh các khu vực xung đột khiến thời gian bay kéo dài, chi phí tăng thêm và quan trọng hơn là nguồn cung ghế bị thu hẹp. Các hành lang bay dài nối châu Á – châu Âu – Bắc Mỹ trở nên đắt đỏ hơn khi số chỗ giảm nhưng nhu cầu vẫn dồn nén.

Theo các phân tích thị trường, nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, kịch bản cực đoan có thể xảy ra: hàng nghìn máy bay phải tạm ngừng hoạt động do chi phí vận hành vượt ngưỡng chịu đựng. Khi đó, bài toán không còn là tăng giá, mà là cắt giảm quy mô.

Tác động nhanh chóng lan sang ngành du lịch – lĩnh vực vốn phụ thuộc trực tiếp vào chi phí di chuyển. Khi vé máy bay tăng, nhu cầu đi lại quốc tế lập tức chững lại, đặc biệt tại các thị trường nhạy cảm về giá. Những điểm đến phụ thuộc lớn vào khách quốc tế đứng trước rủi ro hụt nguồn thu.

Ở châu Phi, các quốc gia quy mô nhỏ ghi nhận lượng khách sụt giảm mạnh khi nhiều đường bay bị hủy. Tại Trung Đông và Bắc Phi, các biện pháp tiết kiệm năng lượng như rút ngắn giờ hoạt động dịch vụ cũng gián tiếp làm giảm sức hấp dẫn du lịch. Tại Đông Nam Á, áp lực nhiên liệu không chỉ nằm trên không mà còn lan xuống mặt đất: dịch vụ vận chuyển sân bay gián đoạn, thời gian chờ đợi kéo dài, trải nghiệm du khách bị ảnh hưởng.

Điểm đáng lo không nằm ở một mùa du lịch bị gián đoạn, mà ở nguy cơ đứt nhịp phục hồi. Sau đại dịch, ngành du lịch toàn cầu mới chỉ lấy lại đà tăng trưởng. Cú sốc chi phí lần này, nếu kéo dài, có thể làm suy yếu nhu cầu trong trung hạn, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược hoặc thu hẹp hoạt động.

Trong bức tranh đó, giá vé máy bay không còn là biến số riêng của ngành hàng không. Nó trở thành chỉ báo nhạy cảm cho sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái du lịch – nơi mỗi biến động từ giá dầu đều có thể khuếch đại thành cú hãm tăng trưởng.