Kẽ hở giá vàng thổi bùng nạn buôn lậu

Tháng 10/2025, buôn lậu vàng, hàng hóa và ma túy diễn biến phức tạp trên các tuyến biên giới đường bộ, đường thủy và hàng không, với thủ đoạn tinh vi nhằm lợi dụng chênh lệch giá và lỗ hổng thủ tục. Cơ quan hải quan đã phát hiện, xử lý gần 1.800 vụ vi phạm, thu giữ hàng hóa trị giá hàng nghìn tỷ đồng và hơn 24 kg ma túy các loại.

Biến động mạnh của thị trường vàng trong và ngoài nước, đi kèm khoảng cách giá bất thường, đang thổi bùng nguy cơ buôn lậu và vận chuyển trái phép vàng, ngoại tệ qua biên giới. Các tuyến đường bộ và thủy nội địa ở khu vực biên giới phía Nam, tiếp giáp Campuchia và Lào, trở thành điểm nóng của hoạt động này.

Trong tháng 10/2025, thị trường vàng thế giới và trong nước biến động mạnh với mức chênh lệch giá lớn, khiến nguy cơ buôn lậu vàng, ngoại tệ qua biên giới gia tăng. Các tuyến đường bộ, đường thủy nội địa biên giới phía Nam với Campuchia (Tịnh Biên, Khánh Bình – An Giang; Bờ Y – Gia Lai) và giáp Lào (Lao Bảo – Quảng Trị) trở thành điểm nóng. Trên tuyến hàng không, các chiêu thức tinh vi như cất giấu vàng, tiền trong hành lý cá nhân hay trực tiếp trên người xuất hiện phổ biến tại sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất và các chuyến bay từ Đài Loan.

Hoạt động buôn lậu không chỉ giới hạn ở vàng, tiền tệ mà còn mở rộng sang hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lợi dụng thủ tục trung chuyển, chuyển khẩu, quá cảnh để trà trộn hàng vi phạm với hàng hợp pháp. Tuyến đường biển chiếm tỷ trọng vi phạm lớn nhất với 1.021/1.793 vụ, chủ yếu tại các cảng lớn thuộc Chi cục Hải quan khu vực II, III, XII, xuất hiện nhiều vi phạm về điều kiện, tiêu chuẩn, nhãn mác hàng hóa, trong đó có hàng hóa đã qua sử dụng thuộc danh mục cấm nhập khẩu.

Trên tuyến đường bộ, 542 vụ vi phạm được phát hiện, tập trung tại biên giới Việt–Trung và Việt–Campuchia. Các đối tượng lợi dụng chính sách ưu đãi cư dân biên giới để vận chuyển trái phép hàng hóa giá trị cao, từ ngoại tệ, thuốc lá, điện thoại, vàng lá đến thực phẩm đông lạnh, thậm chí cả pháo nổ và thuốc bảo vệ thực vật. Hàng không ghi nhận 105 vụ vi phạm, chiếm 5,85% tổng số vụ, với thủ đoạn tinh vi như lợi dụng phi mậu dịch, ký gửi hàng hóa, giấy tờ giả, thuê người nhận hộ để che giấu buôn lậu vàng, hàng hóa, tiền tệ và ma túy.

Trước tình hình này, Cục Hải quan đã tăng cường kiểm soát, hướng dẫn nghiệp vụ, triển khai các biện pháp ngăn chặn và xử lý vi phạm. Kết quả từ 15/9 – 14/10/2025, cơ quan hải quan phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.793 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa khoảng 1.856 tỷ đồng, số thu ngân sách đạt 46,1 tỷ đồng, khởi tố 1 vụ, chuyển cơ quan khác khởi tố 7 vụ. Lũy kế từ 15/12/2024 – 14/10/2025, cơ quan hải quan xử lý 15.121 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm 19.551 tỷ đồng, thu NSNN 710,33 tỷ đồng, khởi tố 16 vụ, chuyển cơ quan khác khởi tố 100 vụ.

Về phòng chống ma túy, từ 15/9 – 14/10/2025, cơ quan hải quan phối hợp với lực lượng công an, biên phòng phát hiện 13 vụ/19 đối tượng, thu giữ gần 25 kg ma túy các loại, gồm heroin, ketamine, ma túy tổng hợp. Lũy kế từ 15/12/2024 – 14/10/2025, lực lượng chức năng đã phát hiện 165 vụ/213 đối tượng, thu giữ hơn 2,3 tấn ma túy các loại, bao gồm thuốc phiện, cần sa, heroin, cocain, ketamine và hàng ngàn viên ma túy tổng hợp.

Diễn biến phức tạp trên các tuyến biên giới, cả đường bộ, thủy lẫn hàng không, cho thấy hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi tăng cường kiểm soát, phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực nghiệp vụ để bảo vệ an ninh kinh tế – xã hội.