Iran "siết" yết hầu năng lượng toàn cầu

Quyết định siết chặt gọng kìm của Tehran không chỉ là đòn trả đũa quân sự trực diện, mà còn là lời tuyên chiến đanh thép đập tan những tuyên bố kiểm soát cục diện trước đó của Nhà Trắng

Hãng thông tấn Mehr ngày 11/6 dẫn thông báo từ Bộ Chỉ huy Quân sự Liên hợp Tối cao Iran cho biết nước này đã ra lệnh đóng cửa eo biển Hormuz đối với toàn bộ tàu thuyền, bao gồm tàu chở dầu và tàu thương mại. Tehran đồng thời cảnh báo bất kỳ phương tiện nào cố tình đi qua đều có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Trên thực tế, hoạt động qua lại tại Hormuz đã bị hạn chế đáng kể kể từ khi xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel bùng phát cuối tháng 2. Trong khi Iran kiểm soát chặt tuyến hàng hải chiến lược này, Mỹ cũng duy trì các biện pháp phong tỏa nhằm vào hệ thống cảng biển của Tehran.

Những gián đoạn kéo dài đã gây tác động dây chuyền lên thị trường năng lượng và vận tải quốc tế, khiến giá nhiên liệu, thực phẩm cùng nhiều loại hàng hóa đồng loạt leo thang.

Mỹ tuyên bố vẫn duy trì hành lang vận tải

Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã bí mật hỗ trợ hơn 200 tàu thương mại và vận chuyển thành công trên 100 triệu thùng dầu qua Hormuz trong thời gian qua.

Theo ông Trump, hoạt động này giúp thị trường tránh được cú sốc nguồn cung nghiêm trọng và ngăn giá dầu tăng vọt lên trên 200 USD/thùng.

"Tuyến hàng hải này được duy trì nhờ sự kiểm soát của Mỹ, không phải Iran", ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social.

Dù vậy, lưu lượng tàu thuyền hiện vẫn thấp hơn rất nhiều so với giai đoạn trước xung đột. Các chuyên gia cho rằng thế giới đang mất đi một lượng lớn dầu mỏ mỗi ngày do hoạt động vận chuyển bị đình trệ.

Thị trường dầu mỏ đối mặt rủi ro chưa từng có

Trước khi chiến sự nổ ra, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 20% nguồn cung toàn cầu, được vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Sau các đợt đáp trả quân sự, nhiều tàu hàng đã phải thay đổi lộ trình hoặc tạm dừng hoạt động vì lo ngại rủi ro an ninh. Theo ước tính, lượng dầu bị gián đoạn kể từ đầu khủng hoảng đã vượt mốc 1 tỷ thùng, trở thành một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Tuy nhiên, JPMorgan nhận định lượng dầu thực tế lưu thông có thể cao hơn số liệu công khai. Ngân hàng này cho rằng khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày vẫn được vận chuyển thông qua các tàu chở dầu tắt thiết bị định vị nhằm tránh bị phát hiện.

Các chuyên gia JPMorgan nhận định, bất chấp tình trạng phong tỏa và lưu lượng thương mại sụt giảm mạnh, một phần đáng kể dầu thô và sản phẩm năng lượng vẫn đang tìm đường đi qua Hormuz.

Nguy cơ leo thang tiếp tục hiện hữu

Trong khi Mỹ khẳng định đang bảo vệ các tàu thương mại hoạt động hợp pháp trên khu vực, Iran cáo buộc Washington can thiệp quân sự và làm gia tăng căng thẳng.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết các cuộc đối đầu gần đây bắt nguồn từ việc Iran triển khai máy bay không người lái nhằm vào những tuyến vận tải dân sự trong khu vực.

Với việc Hormuz tiếp tục bị siết chặt, thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước nguy cơ biến động mạnh hơn trong thời gian tới, đặc biệt nếu các bên không tìm được giải pháp hạ nhiệt xung đột.