Iran siết quyền kiểm soát Hormuz?

Iran và Oman được cho là đang tiến gần tới một thỏa thuận mở lại hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Nếu được thực thi, tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới có thể thông suốt trở lại, nhưng đồng thời Tehran cũng được đánh giá sẽ gia tăng đòn bẩy chiến lược tại khu vực.

Diễn biến mới không chỉ tác động đến địa chính trị Trung Đông mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến giá dầu, chi phí vận tải biển và triển vọng của nhóm doanh nghiệp năng lượng, logistics trên thị trường tài chính toàn cầu.

Theo các nguồn tin, Iran và Oman đang tiến gần một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Kịch bản được đề cập là tàu đi vào Vùng Vịnh sẽ di chuyển qua luồng gần bờ biển Iran, trong khi tàu rời khu vực sẽ đi theo tuyến gần Oman.

Phía Iran cho biết hai nước có thể chia sẻ khoản "phí dịch vụ" nhằm bù đắp chi phí bảo đảm an ninh, bảo vệ môi trường và vận hành tuyến hàng hải. Tuy nhiên, phía Mỹ phủ nhận thông tin này, khẳng định mọi tuyến lưu thông sẽ không cần sự chấp thuận của Tehran và không phát sinh phí.

Hormuz hiện là tuyến vận tải chiến lược đối với thương mại năng lượng toàn cầu. Bất kỳ thay đổi nào liên quan đến hoạt động của eo biển đều có thể tác động nhanh tới giá dầu, chi phí bảo hiểm hàng hải và cước vận chuyển quốc tế.

Thị trường năng lượng theo dõi sát đàm phán

Theo kế hoạch, Iran và Oman sẽ có khoảng 60 ngày để tiếp tục đàm phán về cơ chế vận hành eo biển, trong khi Mỹ và Iran cũng dự kiến nối lại đối thoại về chương trình hạt nhân, bao gồm xử lý khoảng 11 tấn uranium làm giàu của Tehran.

Một số chuyên gia cho rằng nếu Hormuz được mở trở lại, áp lực lên nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm, qua đó giúp thị trường năng lượng ổn định hơn. Ngược lại, việc Iran duy trì vai trò kiểm soát tuyến hàng hải này có thể tạo thêm lợi thế trong các cuộc đàm phán địa chính trị sau này.

Bên trong giới chức Mỹ cũng xuất hiện quan điểm trái chiều. Một số ý kiến lo ngại thỏa thuận sẽ giúp Iran củng cố vị thế chiến lược, trong khi các chuyên gia khác nhận định đây là giải pháp thực tế nhằm hạn chế nguy cơ xung đột leo thang và bảo đảm chuỗi cung ứng năng lượng.

Đối với thị trường tài chính, diễn biến tại Hormuz tiếp tục là biến số quan trọng đối với nhóm cổ phiếu dầu khí, vận tải biển, hóa chất và logistics. Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào khả năng hiện thực hóa thỏa thuận cũng như tiến triển trong các cuộc đàm phán Mỹ - Iran thời gian tới.