Iran ra giá chấm dứt chiến sự, Mỹ có dám gật đầu?

Sau hơn ba tuần giao tranh căng thẳng, Iran đã đưa ra một loạt điều kiện then chốt nhằm hướng tới thỏa thuận chấm dứt xung đột với Mỹ. Tuy nhiên, với những yêu cầu được đánh giá là cứng rắn, triển vọng đạt được đồng thuận giữa các bên vẫn còn nhiều thách thức.

Những yêu cầu mang tính “then chốt”

Theo các nguồn tin quốc tế, Tehran đưa ra nhiều điều kiện được đánh giá là cứng rắn, bao gồm:

Đóng cửa toàn bộ căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh
Dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt đối với Iran
Bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công gây ra
Đảm bảo xung đột không tái diễn trong tương lai
Không hạn chế chương trình tên lửa của Iran
Chấm dứt các hoạt động quân sự của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Liban

Đáng chú ý, Iran cũng đề xuất được thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược toàn cầu, tương tự cách Ai Cập thu phí qua kênh đào Suez.

Động thái gia tăng sức ép

Một số nguồn tin cho biết Tehran đã bắt đầu áp dụng phí quá cảnh đối với một số tàu thương mại, với mức có thể lên tới hàng triệu USD mỗi chuyến. Nếu được mở rộng, động thái này có thể tạo ra tác động lớn đến thương mại và thị trường năng lượng toàn cầu.

Cùng lúc, Iran yêu cầu Israel chấm dứt các hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Liban – một đồng minh quan trọng của Tehran trong khu vực.

Tín hiệu đàm phán nhưng chưa có đột phá

Tổng thống Donald Trump cho biết hai bên đã đạt được một số điểm đồng thuận ban đầu thông qua các kênh gián tiếp, trong đó có cam kết liên quan đến việc Iran không phát triển vũ khí hạt nhân.

Dù vậy, giới phân tích nhận định khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn, đặc biệt liên quan đến vấn đề trừng phạt và ảnh hưởng quân sự của Mỹ tại Trung Đông.

Các nỗ lực trung gian từ Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang hướng tới việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh hòa bình, có thể diễn ra tại Islamabad. Tuy nhiên, phía Iran vẫn chưa xác nhận tham gia.

Lập trường nhất quán từ Tehran

Giới chức Iran khẳng định chưa có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào với Washington kể từ khi xung đột bùng phát. Theo họ, các tuyên bố từ phía Mỹ chủ yếu mang tính “tác động tâm lý” hơn là tiến triển thực chất.

Ba điều kiện cốt lõi được Iran nhấn mạnh gồm: chấm dứt hoàn toàn xung đột, dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt và bồi thường đầy đủ thiệt hại.

Tổng thống Masoud Pezeshkian khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đảm bảo quyền lợi hợp pháp và an ninh lâu dài cho Iran.

Triển vọng còn nhiều trở ngại

Dù đã xuất hiện các tín hiệu đối thoại, những yêu cầu từ phía Iran được đánh giá là khó có thể được Mỹ và các đồng minh chấp nhận toàn diện trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, triển vọng chấm dứt xung đột vẫn còn bỏ ngỏ, phụ thuộc lớn vào các nỗ lực trung gian và mức độ nhượng bộ của các bên trong thời gian tới.