#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Iran ra điều kiện mở lại "yết hầu" hàng hải thế giới

Tehran khẳng định việc tiếp cận eo biển sẽ bị coi là hành vi thù địch, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt đối với mọi tàu thuyền qua lại khu vực này.

Tình hình tại Eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi Iran tuyên bố phong tỏa tuyến hàng hải này kể từ tối 18/4, với điều kiện duy nhất để mở lại là Mỹ phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng và tàu của Tehran.

Lực lượng Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) cảnh báo mọi tàu thuyền tiếp cận khu vực có thể bị coi là “hợp tác với đối phương” và trở thành mục tiêu. Các tàu đang neo tại Vịnh Ba Tư và biển Oman được yêu cầu giữ nguyên vị trí, đồng thời chỉ tuân theo hướng dẫn từ phía Iran.

Đáng chú ý, quyết định siết chặt kiểm soát được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tehran phát tín hiệu nới lỏng. Lý do được nêu là Mỹ “vi phạm lòng tin” khi chưa dỡ bỏ phong tỏa hải quân, khiến thỏa thuận ngừng bắn rơi vào trạng thái mong manh.

Song song với các biện pháp quân sự, Iran triển khai cơ chế kiểm soát lưu thông mới. Theo đó, tàu thuyền muốn đi qua Hormuz sẽ phải đáp ứng quy định an ninh và thanh toán chi phí dịch vụ. Những tàu không tuân thủ có thể bị trì hoãn hoặc từ chối cấp phép, tạo nên một “hàng rào mềm” nhưng hiệu quả.

Các diễn biến trên thực địa cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở tuyên bố. Một số sự cố đã được ghi nhận khi xuồng vũ trang tiếp cận và nổ súng vào tàu chở dầu, trong khi tàu container báo cáo bị trúng vật thể lạ. Những tín hiệu này khiến nhiều quốc gia, trong đó có Ấn Độ, phải lên tiếng bày tỏ quan ngại về an toàn hàng hải.

Ở cấp độ chính trị, giới lãnh đạo Iran chỉ trích các động thái từ Washington là thiếu cân nhắc, đồng thời khẳng định sẽ duy trì kiểm soát eo biển cho đến khi xung đột chấm dứt hoàn toàn. Quan điểm này đi kèm mục tiêu siết chặt các tuyến tiếp vận và định hình lại trật tự lưu thông tại khu vực.

Trong khi đó, các kênh ngoại giao vẫn được duy trì nhưng chưa đạt đột phá. Iran cho biết đang xem xét đề xuất mới từ Mỹ thông qua trung gian, song đồng thời tái khẳng định lập trường không mở lại Hormuz nếu điều kiện cốt lõi chưa được đáp ứng.

Thực tế cho thấy, eo biển Hormuz đang bước vào trạng thái nhạy cảm chưa từng có: vừa là tuyến vận tải sống còn của kinh tế toàn cầu, vừa là công cụ gây sức ép trong cuộc đối đầu địa chính trị. Khi chưa có thỏa thuận rõ ràng, mọi chuyển động tại đây đều có thể kích hoạt hiệu ứng dây chuyền vượt xa khu vực.